Het Grote Boek: minder groot(s) dan verwacht

In 2013 kondigde Thomas van Aalten het zelf aan: Het Grote Boek zou in 2014 verschijnen! Een boek dat 'gelezen mag worden als een ontmanteling van vele vaderlandse symboliek, maar ook als een drama over vaders en zonen.' 'Verraad, verzet en verzoening in één familie - een grootse roman over vier generaties'. Besproken in DWDD. Leeuwenstrijd maakt de hooggespannen verwachtingen helaas bij lange na niet waar.

Van Aalten beschrijft de geschiedenis van de Italiaanse immigrantenfamilie Dona. Gevlucht voor het fascisme in eigen land, vestigt het gezin zich in Limburg, waar ze het hoofd boven water proberen te houden met behulp van een karige loon, verdiend in de mijnen. Vader Dona is vurig aanhanger van het communisme. Zijn zoon ontvlucht het leven in Limburg door voor de hoogovens te gaan werken. De tarotkaart met een afbeelding van een leeuwenkop, die hij van een vrouw krijgt, wordt, naast het leeuwenpak dat hij af en toe zal gaan dragen, een motief in het verhaal. De leeuw staat voor kracht, moed en levenslust: eigenschappen die Gino volgens de vrouw zou bezitten. In 2012 vindt Luca het leeuwenpak, dat als een rode draad door het boek voorkomt. Ook hij blijkt het te passen, al gebruikt hij het op een heel andere manier dan zijn overgrootvader.

Leeuwenstrijd is niet wat je verwacht. Geen hoogoplopende conflicten, geen strijd op leven en dood, geen kinderen die door de eigen revolutie worden opgegeten. Natuurlijk zet iedere telg uit de Donafamilie zich af tegen zijn vader, maar doen we dat niet allemaal, de één wat heviger dan de ander, op enig moment in ons leven? Wie heeft zich nooit voorgenomen het 'later heel anders te gaan doen' dan de ouders? Vertegenwoordigen we niet allemaal, al dan niet tijdelijk en de één wat meer en explicieter dan de ander, de idealen van onze generatie? Van Aalten laat de generaties wel conflicteren, maar zorgt er ook voor dat er altijd weer begrip voor elkaar ontstaat. Niks geen leeuwenstrijd, hooguit wat kattengeblaas. Geen drama, wel een familieroman.

Ook de 'ontmanteling van vele vaderlandse symboliek' komt niet echt uit de verf. Van Aalten voert wel een groot aantal tijdverschijnselen op (bouw en val van de Berlijnse muur, demonstraties tegen kernwapens, spionagepraktijken van de BVD!...), maar het blijft bij de lezer niet echt hangen. En dat is het grootste minpunt aan Leeuwenstrijd. Er blijft teveel afstand tussen de lezer en de verteller, ondanks het gebruikte ik-perspectief. Nergens word je als lezer het verhaal ingezogen. Nergens voel je echt wat de hoofdpersoon voelt. Alsof je de vakantiefoto's van iemand anders bekijkt: je blijft beleefd, maar het kan je niet echt boeien. Wellicht wordt dit veroorzaakt door de constructie van het boek. Net als de lezer dichterbij komt, gaat het verhaal over naar een andere verteller, waardoor het kleine beetje toenadering weer verdwijnt. Daarnaast helpt het ook niet mee dat het grootste deel van het verhaal in de verleden tijd wordt verteld.

Hoewel het boek niet helemaal aan de verwachtingen voldoet, is het prettig om te lezen. Er zit meestal voldoende vaart in en de 35-plussers onder de lezers zullen de talloze verwijzingen naar muziek en politiek uit de verschillende periodes herkennen en waarderen. Als familieroman is het zeker een goed en onderhoudend verhaal.