Leila, een Algerijnse vrouw

Dit boek volgt enkele vrienden in Algerije in de periode 1922 – 1992, een periode van 70 jaar, waarin het land van een Franse kolonie evolueerde naar een onafhankelijke staat.

De geschiedenis van Algerije is dan ook een duidelijk item in dit werk. Maar een geschiedenis van Franse kolonie, de tweede wereldoorlog waarin vele Algerijnen in het Franse leger vochten, de onafhankelijkheid in 1962 en de strijd die hieraan voorafging, de burgeroorlog die begon na de verkiezing in 1991, het is heel wat om dit te vertellen op 250 bladzijden. Adami vertelt het in grote stappen, die soms tientallen jaren groot zijn. Enige kennis van de geschiedenis van Algerije van deze periode is aangewezen.

Ook de personages worden beschreven over een tijdspanne van 70 jaar. Algerije was in 1922 een Franse kolonie, gesitueerd in Noord Afrika. Een wereld die velen van ons vreemd is. Een boek dat de leefomstandigheden beschrijft van deze mensen kan dan ook heel boeiend zijn. Maar Adami volgt niet enkel de mensen, maar ook de geschiedenis, zodat er ook hier te weinig ruimte en tijd is om de mensen accuraat te schetsen. Het blijft fragmentarisch, je krijgt geen volledig beeld van hen.

De situatie van de vrouw is ook een thema. In deze regio en zeker in die tijd had een vrouw weinig in te brengen. Als de hoofdpersoon als jong meisje wordt uitgehuwelijkt en ze een jaar later met haar zoon terug naar huis komt, verwacht je enige toelichting over heel het gebeuren, maar dit gebeurd niet. Er is het analfabetisme, zeker bij de vrouwen. Er is de armoede en de noodzaak om in het buitenland te gaan werken om het gezin te onderhouden, waardoor Leila haar man soms jaren niet ziet. Maar enige duiding of toelichting ontbreekt. Geen tijd, geen plaats op de 250 bladzijden.

Adami stelt dat mensen sterk beïnvloed kunnen worden door impulsen van buiten, die op zeer indringende wijze hun leven gaan bepalen, vandaar de titel “Kwade wind”. Er is het kolonialisme, de tweede wereldoorlog, de onafhankelijkheidsstrijd, de islam, de burgeroorlog.

Er is het boek dat Saïd schrijft, waardoor Leila met haar gezin uit het dorp vlucht. Adami geeft aan dat geschriften niet enkel positieve gevolgen op mensen kunnen hebben (zoals in haar vorig werk : De boekhandel van Algiers) maar ook zeer negatieve, wat hier het geval is. Het is echter tekenend voor deze roman dat er niet wordt toegelicht waarom Saïd het boek heeft geschreven, er wordt geen melding gemaakt van de inhoud noch van de stijl ervan, zodat de vlucht van Leila en haar gezin extreem overkomt.

Deze irritatie had ik ook op andere momenten in het werk. Beide hoofdpersonen hebben als soldaat gevochten in de oorlog, maar deze periode komt niet in het boek voor, ook al heeft dit op hen een grote invloed gehad. Als de hoofdpersonen na 20 jaar terugkeren naar het dorp met hun kinderen vinden ze het huis nog intact, waar alle ander woningen ruines zijn, de groene gieter stond nog op het muurtje. Geloofwaardigheid op het randje.

Ik vind het jammer. Adami heeft iets te vertellen, kan zeker goed schrijven en het verhaal is zonder enige twijfel zeer de moeite waard. Ik heb echter de indruk dat ze te veel op te weinig bladzijden wou vertellen, zodat er te weinig plaats en tijd was om haar personages te laten leven.

Erg jammer, maar toch nog steeds het lezen waard.