Alsof 't iemand van nu is...

Yourcenar, Marguerite (pseud. Van Marguerite de Crayencour)
Herinneringen van Hadrianus/ Marguerite Yourcenar; vert. door Jenny Tuin.- amsterdam: Atheneum- Polak & Van Gennep, 1998.- 325 p:krt.;21 cm.-( Grote belletrie serie )
Vert. van: Memoires d'Hadrien.- Paris: Plon, 1951.
ISBN 90-253-6285-0

Een door Corien Bary, docente Geschiedenis van de Antieke Wijsbegeerte aanbevolen gefingeerde roman over het leven van de Romeinse keizer Hadrianus (76-138). Het boek is geschreven in de vorm van een autobiografie aan zijn geadopteerde kleinzoon Marcus Aurelius. Tussen de regeerperiode van beide mannen is H de adoptiefvader van Aurelius, Antoninus Pius. De opvolging was helemaal gepland om de stabiliteit en de vredelievendheid binnen het rijk te kunnen waarborgen.
Yourcenar verantwoordt zich in aantekeningen achteraf over de bronnen die zij raadpleegde, zowel in Rome als in Tibur (Tivoli), Egypte en Griekenland. Ook geschreven bronnen in de VS en inscripties op beeldhouwwerken dienden als studiemateriaal voor het boek, waarvan het schrijven met onderbrekingen tientallen jaren in beslag nam. Ze zegt zelf pas na haar veertigste een juist gevoel te hebben gekregen om zo'n leven te kunnen beschrijven.
Boek is chronologisch van opzet. De jonge jaren als militair en consul in het leger van de keizer. Na jaren van wachten wordt hij eindelijk uitverkoren om die plaats zelf te gaan innemen en zich te weer te stellen tegenover zijn rivalen. Zijn slechte huwelijk met Sabina, de erotische avonturen als een vanzelfsprekend onderdeel van het leven, waaronder de liefde voor de jonge Antinoös het uitvoerigst beschreven. Yourcenar gaat zich overigens niet aan erotische beschrijvingen te buiten, maar alleen al aan de beschrijving van de jongen, zijn blik en houding, kun je het liefdevolle aflezen. Als Antinoös vroegtijdig sterft,(in het boek door zelfmoord/zelfopoffering) dan kent de rouw van Hadrianus geen einde. Hij laat overal tempels oprichten en erediensten ter nagedachtenis. Sticht een stad, Antinoë aan de Nijl, de plek waar de jongen de dood vond. Omdat er zoveel beelden en afbeeldingen op munten bestaan weten we goed hoe Antinoös er moet hebben uitgezien. Hij was een jongen uit Bythinië, het tegenwoordige Noord-Turkije, die op twaalfjarige leeftijd een van de metgezellen werd van Hadrianus. Op zijn negentiende verdronk hij.
Yourcenar heeft zeer haar best gedaan om allerlei historische gebeurtenissen en figuren in het boek te laten optreden. De veldtochten naar Azië, verblijven in Griekenland, het uitputtende beleg van Jeruzalem tegen Joodse opstandelingen. De verhouding met zijn secretarissen en artsen. De verijdelde staatsgreep, de daarop volgende executies. Een beschrijving van de Villa Adriana in Tibur, waar Hadrianus zich terugtrok. ( Hij stierf in zijn villa in Baiea en schreef nog het gedicht Anima vagula blandula, over zijn zieltje en waar die heen zou gaan). Het Pantheon in Rome dat hij herbouwde. Het voor hem opgerichte mausoleum, dat later de Engelenburcht werd. Het zijn allemaal verwijzingen naar nog waarneembare bouwwerken. Hadrianus hield van kunst, hij schreef zelf gedichten en gaf talloze opdrachten tot architectonische en kunstzinnige projecten, die alle de Griekse invloed hebben. Zijn naderende einde, vooraangekondigd door een bloeding, is mooi beschreven. In de aantekeningen meent Yourcenar dat H aan een hartkwaal leed.
Een geweldig boek, dat mij zeer verrijkt heeft.