Ander perspectief, later

Daoud, Kamel
Moussa of de dood van een Arabier.- vertaald uit het Frans door Manik Sarker.-Amsterdam, Ambo/Anthos, cop. 2014.- 151 p.
Oorspronkelijke titel: Mersault, contre- enquėte.-Edition barzakh, Algiers, cop. 2013.

Kamel Daoud heeft met dit boek een Arabisch antwoord gegeven op L'étranger van Albert Camus. Hij citeert zinnen en soms pagina's uit het oorspronkelijke werk, zo staat in de verantwoording. Hier is de hoofdpersoon de jongere broer van de door Camus' Mersault vermoorde Arabier op het strand. Deze jongere broer heeft de moord van jongs af aan met zich moeten meetorsen. Hij schetst de leefomstandigheden van zichzelf en zijn moeder, eerst in Algiers en later in een klein dorp. Op geen enkele wijze kon bewezen worden dat de vermoorde man hun familielid was. Moussa, de broer, werd ook in het krantenbericht dat de analfabete moeder altijd bij zich heeft gedragen, slechts met zijn initialen genoemd. Zijn moeder mist haar oudste zoon zodanig, zij maakt een verhaal van haar rouw, dat dat haar een identiteit verschaft in de gemeenschap. Vlak na de herwonnen politieke onafhankelijkheid, in 1963, in zijn volwassenheid, pleegt de jongste zoon ook een moord, op een Fransman. Hij heeft het gevoel dat zijn moeder dit van hem verwacht; een emotionele egalisering van gebeurtenissen. Het is inmiddels twintig jaar later.

Er zijn veel analogieën met L'étranger en met het leven van Camus zoals beschreven in De eerste man. Zowel Camus als de hoofdpersoon uit Moussa groeien op zonder
vader, in armoede. Beiden, Camus als pied-noir, krijgen toch de kans om naar school te gaan. De hoofdpersoon uit Moussa belandt in een administratieve baan die niet belangrijk voor hem is. Het belang van zijn leven ligt in de wraak, de moord op een willekeurige Fransman die zich, na de politieke omwenteling, toevallig nog in de buurt ophoudt. En eigenlijk, des te meer, in het feit dat er een beroemde roman is geschreven waar Moussa, de vermoorde broer, in voorkomt. Na de tweede moord, waarvoor er geen proces plaatsvindt, ze laten hem gaan, de moordenaar, de jongste broer, omdat hij hetzelfde in georganiseerd verband, tijdens de onafhankelijkheidsstrijd in Algerije, ongestraft had kunnen doen. Alleen voor God, in wie de schrijver/moordenaar niet gelooft, zal er, mocht Hij toch bestaan, een gerecht plaatsvinden. De roman eindigt met dezelfde woorden als in L' étanger. Ik hoop dat er veel toeschouwers zijn, en dat hun haat groot is. Een zo definitieve daad vermag de pleger eindelijk een identiteit te geven..