Een Siciliaans familieverhaal vol geheimen in een veranderde wereld

Mijn belangstelling voor dit boek werd niet alleen gewekt door de mooie kaft en de titel. Bij sinaasappels denk ik niet meteen aan bitter. Maar ook, heel belangrijk: ik stond op het punt om naar Sicilië te gaan voor een vakantie. Ik vind het erg leuk om iets meer over (de geschiedenis van) het land te weten en las daarom al verschillende boeken.

Reizen in het landschap van een boek helpt natuurlijk wel om meteen in de sfeer te komen. Je ruikt de citrusbomen en voel de warme zon op mijn huid, ook al is het oktober.
De schrijfster weet ook heel goed de situatie te schetsen, zodat je je er echt een beeld bij kunt vormen.

Het boek begint spannend met een geheim, een vondst in een stoffig archief. Vervolgens komen er in rap tempo een heel aantal personages met allerlei onderlinge relaties langs, die naar goed Siciliaans gebruik ook allemaal bijnamen hebben. Net als een aantal andere deelnemers aan de leesclub over dit boek moet ik een lijstje maken van de personages anders kan ik niet meer volgen.

Aan de hand van de uitgebreide beschrijving van de levens van drie vrouwen krijg je als lezer stukje bij beetje inzicht in het leven op Sicilië tussen 1920 - 1960. In deze periode gebeurt veel: de adelijke familie krijgen steeds minder te zeggen, de positie van de vrouw verandert, de maffia kruipt in de haarvaten van de maatschappij en het fascisme van Mussolini en de Tweede Wereldoorlog laten hun sporen na op het eiland.

Agrigento, waar Carlotta - een van de hoofdpersonen - woont en werkt bezoeken we natuurlijk vanwege de Vallei van de Griekse tempels, een grote archeologische site. Deze stad heette Grigenti totdat Mussolini in 1927 de naam verandert naar Agrigento. We komen ook in veel andere plaatsen die in boek een rol spelen zoals Palermo, Monreale, Santa Margherita di Belice, Saracca (een fictieve plaats, waarvan ik denk dat het model staat voor Sciacca). Sante Margherita di Belice is de woonplaats van Guiseppe Tomasi di Lampedusa, de grootste schrijver die Sicilië heeft voortgebracht

De bittersinaasappel uit de titel blijkt een mooie parallel te vertonen met verschillende hoofdpersonen. Het is als het ware een afgedankte sinaasappelsoort, die alleen voor likeur te gebruiken is. Maar de stam is zó sterk dat citrusbomen er vaak op geënt worden om juist meer vruchten op te leveren.

Er zitten zoveel thema’s in het boek dat er voor iedereen wel wat te halen valt: de familiegeschiedenis, de geschiedenis van Sicilië (ook al wordt het geen historische roman genoemd) en het effect van geheimen op mensenlevens en een maatschappij (zoals ook nu nog de omerta van de Cosa Nostra doordrenkt is in het leven op Sicilië).

Voor mij persoonlijk was de overdadige schrijfstijl en de vele zijpaadjes iets te veel van het goede. Het leidt af van de heldere boodschap die de schrijfster op het eind van het boek dan toch voor de lezer in petto heeft. Maar wie juist houdt van uitvoerige beschrijvingen van situaties en familieverwikkelingen zal dit boek zeker weten te waarderen.