Waarom we moeten stoppen met de bio-industrie, maar niet hoe

Als we willen ontsnappen aan een klimaatramp, dan moeten we af van industriële veeteelt. Ja, ik heb zojuist alle fatsoensnormen van recenseren doorbroken door de clou van Het klimaat zijn wij te verklappen. Als je deze recensie nu meteen weg klikt, dan weet je namelijk meteen de belangrijkste ingreep voor een beter klimaat. Dit doe ik in tegenstelling tot Jonathan Safran Foer, die zijn lezers 71 bladzijdes de kans geeft om zijn boek weg te leggen, zonder tot de essentie te komen van zijn betoog. Zijn betoog is nochtans belangrijk genoeg. In het tweede deel van Het klimaat zijn wij toont hij met cijfers uit goed gedocumenteerde bronnen aan welke apocalyptische toekomst ons te wachten staat als we de torenhoge broeikasgasuitstoot nog langer naast ons neer leggen. Tijd voor grote stappen, en de grootste stap is een einde aan CO2-, stikstof- en methaanuitstotende grootschalige veeteelt. Des te opvallender dat Foer in dit boek juist eerst een stap terug zet. Hij duikt de geschiedenis in en legt de bekende wijsheid bloot dat we alleen voor een betere toekomst kunnen zorgen door te leren van ons verleden. Zo komt hij in het debat om de opwarming van de aarde op de proppen met de maanlanding, Rosa Parks, de eerste zelfmoordbrief en jawel, zelfs de Tweede Wereldoorlog. Ook zijn persoonlijke familiegeschiedenis komt ter sprake. Foers grootvader heeft zelfmoord gepleegd; zijn joodse oma is gevlucht uit het door de nazi’s bezette Polen. Hoewel Foer zijn culturele verwijzingen wel erg richt op een Amerikaans lezerspubliek, zijn de historische feiten en beschrijvingen van menselijk gedrag interessant om te lezen. Foers beschouwende manier van schrijven maakt hem bovendien sympathiek. Hoewel hij een pleidooi voor levensveranderende maatregelen schrijft, twijfelt hij zelf ook en laat hij zich af en toe nog steeds verleiden om een hamburger te eten. In het vierde deel van dit boek gaat hij de dialoog met zijn eigen ziel aan en ontleedt hij waarom hij zo moeizaam zijn comfortabele leven verandert, terwijl de bewoners van minder welvarende landen nu al sterven aan klimaatrampen. Foer is geen Greta Thunberg. Hij wordt niet kwaad op eerdere generaties en op gewone mensen die zich niet in allerlei bochten wringen om hun koolstofvoetafdruk klein te houden. Zijn verhaal is herkenbaar. Als we een draagvlak willen om klimaatveranderingen met zijn allen in de hand te houden, dan is de toon die Foer aanslaat de juiste. Voor wie meteen aan de slag wil met het terugdringen van broeikasgasuitstoot, schiet Foers betoog echter tekort. Hij laat te veel vragen onbeantwoord wat betreft de praktische kant van minderen met dierlijke producten. Hoe krijgen we voldoende energie binnen zonder vlees, zuivel en eieren? Hoe komen mensen met een laag inkomen aan dure, met vitamine B12 verrijkte vleesvervangers? Op welke manieren compenseren we de boeren, die we hun inkomen en hun levensinvulling ontnemen? Welk bestaansrecht hebben boerderijdieren nog, wanneer we hen niet meer voor ons voedsel nodig hebben? Hoe gaan we om met niet-duurzame veganistische alternatieven, zoals water opslurpende amandelmelk, palm- en kokosolie waar regenwouden voor moeten wijken en avocado’s die we van ver moeten laten invliegen? Wij zijn het klimaat is, kortom, een interessant instapboek als je wil weten waar al die ophef over broeikasgassen nou om te doen is en waarom wij, de vindingrijke, ontwikkelde mens, dit probleem niet allang hebben opgelost. Wil je meer handvatten om zelf in actie te komen, dan zul je op zoek moeten naar boeken ter aanvulling. Wie weet er een aanrader?