Indrukwekkend, maar jammer van de censuur

Het Guantánamo dagboek is het persoonlijke verslag van Mohamedou Ould Slahi, die in 2002 zonder aanklacht wordt opgesloten in het Amerikaanse detentiekamp Guantánamo Bay. In het boek beschrijft hij zijn arrestatie, de verhoren, de jarenlange gevangenschap en de fysieke en psychische martelingen waaraan hij wordt blootgesteld. Slahi schrijft met opvallend veel reflectie, humor en menselijkheid over zijn bewakers, zijn geloof en zijn pogingen om mentaal overeind te blijven. Het manuscript werd in de gevangenis geschreven en later uitgegeven onder redactie van Larry Siems, waarbij grote delen door de Amerikaanse overheid zijn gecensureerd.

Dit boek is zonder twijfel indrukwekkend en aangrijpend. De kracht zit vooral in Slahi’s stem: rustig, soms bijna vergevingsgezind, en verrassend scherpzinnig. Juist doordat hij niet alleen woede of slachtofferschap toont, maar ook ironie en mededogen, komt zijn verhaal hard binnen. Het laat zien wat langdurige willekeurige opsluiting en marteling met een mens doen, zonder dat het boek sensatie zoekt.

Tegelijkertijd maken de vele zwartgelakte passages het lezen lastig. Hoewel de censuur inhoudelijk begrijpelijk is en de realiteit van Guantánamo benadrukt, onderbreekt het regelmatig de leeservaring. Soms voelt het alsof cruciale context ontbreekt, waardoor de spanningsboog afneemt en het verhaal fragmentarisch wordt.

Al met al is Het Guantánamo dagboek een belangrijk en indringend document dat confronteert en aanzet tot nadenken over recht, macht en menselijkheid. De impact is groot, maar de leesbaarheid wordt duidelijk belemmerd door de vele weglatingen.