Ierland door Duitse ogen in de jaren vijftig

Als je kennis wilt maken met het werk van Heinrich Böll, een van de beste Duitse schrijvers van de vorige eeuw, is Iers Dagboek misschien niet de beste keuze. Dan kan je je beter wenden tot Biljarten Om Half 10, Meningen Van Een Clown of De Verloren Eer Van Katharina Blum. In het geval van ondergetekende stond Iers Dagboek al in de kast en de geringe dikte maakt dat je er nooit veel tijd aan kan verspillen. Nou kwam ik net uit een boek dat niet lekker las en dan is het taalgebruik van Böll toch wel erg prettig. Zo staat iemand als hij meteen met 1-0 voor.

Iers Dagboek kwam uit in 1958 en is daarmee ruwweg zeventig jaar geleden geschreven. De kinderen die in het boek voor komen, zijn inmiddels hoogbejaard. De bedoeling van Böll was om te schetsen hoe Ierland er ligt, maar nu is het een tijdmachine. Het is voor ons niet meer voor te stellen dat mensen op het dek van het schip, tussen de reddingsboten, slapen. Eenmaal in Ierland komen de bekende thema's aan bod: drank, tabak, religie, emigratie en armoede. De Ier van die tijd was weemoedig en volgens mij is dat nu niet anders. Heinrich Böll heeft een handvol sterke hoofdstukken voor dit boek geschreven. Hij kaart verschillende keren de tragedie van Ierland goed aan: een krimpende bevolking ondanks een hoog geboortecijfer. De helft van de kinderen eindigt in het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten of Australië. Opvallend vond ik ook de reis naar Drumcliff. De taxichauffeur vraagt verbaasd waarom hij daar naartoe wil. Er woont immers niemand. De begraafplaats? Ah, het graf van Yeats! Böll omschrijft de plek op een manier die in schril contrast staat met de foto's die vandaag de dag op de website van Tripadvisor staat. Schilderijen bekijken in het Nationaal Museum? kaarsen kosten een pennie, want de ruimte is te donker. Niet voor te stellen! Zo heeft deze pap toch zeker wel wat krenten.