Klassieker en nog altijd stimulerend leesvoer

Goh, nog geen recensie van deze klassieker. Heel veel boeken over fotografie verwijzen naar deze originele serie essays van Sontag. En hoe lees ik het nu, na al die jaren? Kan het mij nog altijd boeien? Is het nog relevant nu ik een nieuwe reeks lessen voorbereid over hoe je anno 2023 foto’s kunt lezen?

Net als onze eigen M. Februari (Maxim Drenth) is Sontag een denker die zich nauwelijks laat beïnvloeden door wat de massa denkt. En tegelijk zo raak soms de spijker op de kop weet te tikken. Vanaf de eerste pagina’s geniet ik van de toon en de rake voorbeelden.

De inhoud laat zich (gelukkig) niet vangen in enkele opmerkingen. Betoog, haar voorbeelden en conclusies hangen daarvoor te veel onderling samen. Natuurlijk is het boek van Sontag na een halve eeuw wat gedateerd. De ontwikkelingen gingen door. Iedereen heeft nu een camera bij zich, kan de wereld vastleggen. De geloofwaardigheid van beelden is meer dan ooit aan het afnemen, zeker door AI en door het gebruik dat politiek en populisten ervan maken. Veel van de vragen die Sontag stelt, zijn nog altijd actueel. Hoe kijken we naar de wereld die we vastleggen in beeld (en geluid)? Welk verhaal vertellen ze? Proberen ze ons een beeld op te dringen?

Ook haar politieke stellingname en aannames zijn niet altijd bestand tegen de tand des tijds. Maar zoals Sontag zelf betoogt: een foto wordt mooier als de tijd er zijn of haar sporen op achterlaat. Dat geldt ook voor haar nog altijd leesbare en originele betoog. Soms wil je hard ‘nee’, zeggen, maar ze stimuleert nog altijd om kritisch te kijken. Naar de beelden en naar de wereld om ons heen. Heerlijk om te herlezen, na al die tijd en al die beelden elke dag om ons heen.

(Ik heb de Engelse versie gelezen, maar die vond ik niet op Hebban. Dus maar een korte reactie op de vertaling.)