Bijzonder boek

Recensie: Bramhartig – Bram Moerland (boek gekregen in ruil voor een eerlijke recensie)

Bramhartig is het laatste boek van Bram Moerland, uitgegeven door Uitgeverij AnkhHermes. De auteur overleed op 21 augustus 2025 en heeft het verschijnen van dit boek helaas niet meer meegemaakt. Het voorwoord is geschreven door Jacob Slavenburg. Op zijn ziekbed heeft Moerland dit voorwoord en de inleiding nog mogen horen, iets waar hij erg tevreden en blij mee was.

Bramhartig is geen boek dat je even snel uitleest. Het vraagt aandacht en nodigt uit om af en toe even te stoppen en na te denken over wat je net gelezen hebt. Dat maakt het soms een intens boek, maar ook juist een boek dat blijft hangen.

Het centrale thema is gnosis en gnostiek. Gnosis betekent letterlijk “innerlijke kennis”: het idee dat ware spirituele kennis al in de mens aanwezig is en ontdekt kan worden door persoonlijke ervaring en inzicht. De gnostiek is een spirituele stroming die al vroeg naast het christendom bestond en zich richt op die innerlijke kennis. Moerland legt daarbij ook verbanden met andere tradities, zoals het Christendom, taoïsme en het boeddhisme.

Wat ik zelf erg mooi vond aan dit boek, is dat er een aantal gedichten in voorkomen. Ik ben gek op gedichten, en hier sluiten ze vaak prachtig aan bij de tekst. Ze geven op bepaalde momenten extra diepgang, maar zorgen ook voor een andere sfeer tussen de meer informatieve stukken door. Voor mij was dat echt een meerwaarde.

Ook de manier waarop Moerland mythes en legendes verbindt aan zijn uitleg vond ik erg pakkend. ( Lancelot) Hierdoor voelt het boek niet alleen als een filosofische of spirituele beschouwing, maar krijgt het ook iets verhalends dat je nieuwsgierig houdt. En erg leuk was om te lezen.

Ik heb zelf veel interesse in religie en levensvragen. Het doel van het leven en spirituele ontwikkeling zijn onderwerpen waar ik graag over lees. Hoewel gnosis en gnostiek niet per se het dichtst bij mijn hart liggen, vind ik het wel ontzettend interessante materie. Soms merkte ik wel wat herhaling in het boek, maar dat heb ik niet als storend ervaren.
Sterker nog, ik zou zelfs durven zeggen dat dit boek interessant kan zijn binnen opleidingen rondom religie, spiritualiteit of filosofie. Het zet je aan het denken en nodigt uit tot reflectie.

Ik geef Bramhartig 4* en ben na het lezen zeker benieuwd geworden naar andere boeken van Bram Moerland, zoals De Katharen, Het Evangelie van Thomas en Gnosis en gnostiek.