Indrukwekkend levensverhaal

Honderd wonderen vertelt het levensverhaal van Zuzana Ruzickova. Růžičková, een vertolker van klassieke en barokmuziek, was de eerste klavecinist die de volledige werken van Johann Sebastian Bach voor klavier opnam. Als tiener werd Růžičková opgesloten in de nazi-concentratiekampen Terezin en Auschwitz en vervoerd naar het vernietigingskamp Bergen-Belsen. Na de bevrijding van het kamp in april 1945 keerde ze later dat jaar terug naar Pilsen. Růžičková was de vrouw van de Tsjechische componist Viktor Kalabis. Het paar weigerde allebei lid te worden van de Tsjechoslowaakse Communistische Partij, die van 1948 tot 1989 aan de macht was, en werd daardoor politiek vervolgd. Růžičková trad 50 jaar over de hele wereld op en nam meer dan 100 platen op.

Honderd Wonderen is een samenwerking tussen Zuzana Ruzicková en auteur en journalist, Wendy Holden. Helaas overleed Zuzana onverwachts, slechts twee weken nadat de interviews waarop het boek is gebaseerd, waren voltooid. Wendy Holden zegt in het boek dat het een uitzonderlijk en moeizaam proces is geweest de memoires van Zuzana op papier te zetten. Holden maakte veel gebruik van bestaande interviews, die transcripties werkte ze uit en uit eindelijk sprak ze Zuzuna die op al haar vragen open en eerlijk antwoordt gaf. Haar openhartige antwoorden aan Holden leidde tot een verhaal waarin de liefde voor muziek een grote rol speelt tijdens en na de oorlog. Maar dat niet alleen er wordt ook openhartig vertelt over de verschrikkingen in de drie kampen waar Zuzana verbleef. Daar was muziek en een dosis geluk ( ja dat mag je toch ook wel concluderen) de kracht om te overleven.

Als lezer leren we ook veel over het politieke klimaat in Tsjecho-Slowakije in de jaren 60 tot en met eind jaren 80. Een periode die net als de oorlogsjaren zwaar genoemd mag worden. Natuurlijk kreeg je hier in het vrije Westen daar wel wat van mij, maar wat het nu echt voor de mensen daar en op dat moment betekende.. ja dat wordt in dit boek goed verteld.

Het kostte wel wat moeite om in het boek te komen, niet door het verhaal of de manier van schrijven van de auteur, maar de niet chronologische volgorde in het verhaal. Zo begint het boek ergens in de jaren 60, daarna zitten eind jaren 20 waarin we veel leren over de gelukkige jeugd van Zuzana en ja het volgende deel zitten we eind jaren 40, waarin we lezen hou Zuzuna haar leven weer probeert op te bouwen na de oorlog. Zo gaat het door het gehele boek. Heel veel schakelen voor de lezer en dat voelt bij dit indrukwekkende levensverhaal erg onlogisch. Het maakt dat je als lezer het boek toch regelmatig weg legt omdat je het gevoel hebt telkens onderbroken te worden in het verhaal. Maar naarmate het boek vordert en als je er over nadenkt waarom dit is, klinkt het echter wel weer logisch. Zuzana zat in drie concentratiekampen en verschillende doorvoer-werkkampen : Theresienstadt, Auschwitz, Hamburg, Bergen-Belsen. Het zou misschien voor de lezer te veel wreedheden achter elkaar zijn.

Het is een pakkend en indrukwekkend verhaal geworden met hier en daar bekende elementen die je ook bij andere memoires van overlevende van de kampen tegenkomt : het altijd aanwezige schuldgevoel. Onterecht natuurlijk. Zuzana leed aan een schuldgevoel omdat ze overleefde toen zoveel anderen minder geluk hadden. Ze schrijft: “Ik heb mijn hele leven geprobeerd om mijn schulden af te betalen voor degenen die niet terugkwamen door hard te werken en mezelf het leven waard te maken”.

Naast het portie geluk dat Zuzuna te deel viel tijdens de gruwelijkheden in de kampen en het zware leven in de jaren 60, 70, en 80 met beperkte vrijheid, toonde Zuzuna een ongelooflijke veerkracht, standvastigheid en moed die Zuzuna en haar moede in staat stelden van dat geluk te profiteren en te overleven. Het boek Honderd wonderen is een verhaal over het vasthouden van je menselijkheid, eigenwaarde en je dromen onder erbarmelijke omstandigheden. Een boeiend en indrukwekkend boek dat het lezen meer dan waard is.