Boeiende schrijfstijl, te fragmentarisch verhaal

Eva groeit op als dochter, geliefde, moeder en vrouw in een wereld waarin ze vooral leert overleven. Haar jeugd wordt getekend door een instabiele thuissituatie: een vader die meermaals voor haar ogen wordt opgepakt en achter de tralies verdwijnt, en een moeder die instabiel en gebroken is. Wanneer Eva volwassen wordt, probeert ze haar verleden achter zich te laten en gaat ze op zoek naar zichzelf. Al snel merkt ze dat oude patronen hardnekkig zijn, en dat het verleden zich niet zomaar laat afschudden.

Met de disclaimer ‘Dit verhaal is fictie, maar er bestaat geen twijfel over dat sommige verhalen en personages gebaseerd zijn op levenservaring van de auteur.’ prikkelt Jacky Kuiper meteen de nieuwsgierigheid van de lezer. Door deze uitspraak vooraan in haar boek te plaatsen, voegt ze een interessante extra laag toe aan het verhaal. Als lezer vraag je je voortdurend af welke gebeurtenissen echt hebben plaats gevonden en welke verzonnen zijn. Hoe dicht liggen fictie en realiteit in dit boek eigenlijk bij elkaar?

Feniks is het debuut van Kuiper en ze vraagt meteen veel inspanning van haar lezers. In een fragmentarische bundeling van gebeurtenissen vertelt ze het verhaal van Eva. Fragmenten uit haar jeugd en haar volwassen leven lopen door elkaar en worden aaneengebreid via korte hoofdstukken met cryptische titels. De auteur wekt zo de indruk dat je op eender welke pagina in dit verhaal kan starten, de chronologie lijkt nauwelijks een rol te spelen. Een intermezzo over Eva’s tijd in Suriname levert enkele interessante hoofdstukken op, maar zorgt aan de andere kant ook voor verwarring. Waarom wordt deze periode wel op zichzelf beschreven?

Verder gaat door de fragmentarische vertelstijl soms ook de diepgang van bepaalde zware thema’s wat verloren. De auteur beschrijft een aantal bijzonder heftige gebeurtenissen (waarvoor een disclaimer misschien wel op zijn plaats is) waardoor de sprong naar een andere fase in het leven van Eva soms abrupt of hard aanvoelt.

De schrijfstijl die Kuiper hanteert is trefzeker en raak, soms zelfs bijna poëtisch. Ze geeft het gevoel dat ze haar woorden zorgvuldig heeft uitgekozen en tegelijkertijd lijkt ze ermee te spelen. Ze creëert ook ruimte voor stiltes in haar verhaal, een vaardigheid die niet veel auteurs bezitten. Die combinatie van krachtige taal en betekenisvolle pauzes vormt een van de grootste troeven van het boek.

‘Tranen van mijn moeder stromen over mijn wang.’

Feniks is een bijzonder debuut waarin Jacky Kuiper ambitieus experimenteert met vorm, schrijfstijl en emotionele thema’s. Het resultaat is een verhaal dat de lezer uitdaagt, ontregelt en toch ook meesleept. Hoewel de fragmentarische structuur soms voor verwarring kan zorgen, blijft de kracht van het verhaal overeind dankzij Kuipers krachtige schrijfstijl.