In de kaars vliegen.

Vliegen is avontuur. Dat vindt de hoofdpersoon van de nieuwe roman van Ines Nijs, De terugvlucht, ook. Victor Heylighen heet hij. Sinds de Tweede Wereldoorlog piloot, na de oorlog bij Sabena in dienst gekomen, en gepokt en gemazeld in het luchtvaartbestaan. Dat was in de jaren na de oorlog een bijzonder bestaan: stewardessen en piloten stonden te boek als avonturiers, ontdekkingsreizigers, pioniers. Maar hoe lang hou je die status vol, en wat doe je als het leven doorgaat, als je de ontwikkelingen niet meer kunt bijbenen, en je persoonlijk leven ook in het geding is?

In ‘De terugvlucht’ weet Ines Nijs hier een mooie roman van te breien. We volgen het leven van Victor, een echte man, die tegen wil en dank blijft doorvliegen. Je zult maar de leidinggevende van deze man zijn: hij is overtuigd van zijn eigen kunnen, luistert niet naar zijn leidinggevenden, veroorzaakt bijna-ongelukken, en weet zich nauwelijks te voegen naar wat er van hem verwacht wordt. Zijn werkgever stelt hem dan ook op non-actief. Ook in zijn privéleven gaat het niet lekker, ook omdat hij regelmatig overspelig is. Zijn vrouw – erg ondergeschikt aan hem en zijn opvattingen – blijkt uiteindelijk een eigen agenda te hebben, met een geheim liefdesleven.

Het is een boeiend verhaal geworden. Dat komt in de eerste plaats door de context. Die is boeiend omdat je in deze roman een beeld krijg van een aantal ontwikkelingen: de ontwikkelingen in de luchtvaart vanaf WO 11, de betrekkingen met Afrika wat betreft de kunsthandel, de betrekkingen van België met Afrika, en ook de ontwikkelingen in man-vrouw-relaties in de afgelopen decennia. Dit wordt allemaal duidelijk en treffend beschreven.

Daarnaast, en misschien ook het meest belangrijk in deze roman, krijg je een goed beeld van de personages. Van Victor, echte machoman, die zich als kind naar zijn moeder voegt, en twijfelt over wat zijn waarde in dit leven is. Van zijn vrouw, Helena, heel begaafd, maar als vrouw van die tijd iemand die zich vooral voegt naar wat van een vrouw verwacht wordt. Haar grote geheim blijkt pas aan het eind. De moeder, die zich voegt naar haar traditionele moederrol, maar ook heel bepalend is voor de ontwikkeling van Victor, en binnen haar grenzen best sturend.

Daar zit ook gelijk de merite van deze roman. De personages leven echt. Ines Nijs is er heel goed in geslaagd levende personages naar boven te brengen, met levende dialogen en levende karakteristieken. Je blijft als lezer zitten met de vraag – die Inez Nijs ook wel opwerpt in dit boek - : wat maakt het leven de moeite waard, zit t m in carrière, avonturierschap, of juist in het goed houden van de dagelijkse verhoudingen? Belangrijke universele vragen, die ook passen in deze roman, en die de roman ook behoorlijk geslaagd maken.

Toch valt er ook wel wat op af te dingen. Dat zit m vooral in de verhaallijnen. Er gebeurt gewoon teveel, en zeker het eind lijkt teveel af te stevenen op een afgerond verhaal. Dat is jammer, want in het echte leven kom je ook bijna nooit uit op een afgerond verhaal met een afgeronde oplossing. En bij deze roman was het al interessant genoeg geweest om de ontwikkeling van Victor – en zijn vrouw - verder te volgen, daar zit al meer dan genoeg romanstof in. ‘In der Beschrankung zeigt zich der Meister’, toch maar weer.