Grenzeloze liefdesgeschiedenis

Annejet van der Zijl (1962), journalist en auteur, is bekend om haar literaire non-fictie, veelal biografieën.
In Leon en Juliette vertelt zij het bijna vergeten verhaal van de twintigjarige Leon, die het ongeveer elf jaar oude mulattenmeisje Juliette in 1820 kocht om haar en haar eventuele nakomelingen vrij te laten zijn. Juliette had hem toegewijd verzorgd toen hij ernstig ziek was van de gele koorts, een ziekte die meer immigranten trof die zich vestigden in Charleston, en hij kocht haar twee weken voordat het bij wet verboden zou worden om slaven vrij te maken. Annejet van der Zijl noemt de koopakte ‘misschien wel een van de ontroerendste liefdesverklaringen in de Amerikaanse geschiedenis’.

Juliette bleef nog enkele jaren bij haar moeder wonen. Leon leerde haar lezen en schrijven. In 1823 trouwden ze in het geheim, door middel van een kleine katholieke plechtigheid. Voor de zakenelite van Charleston zou dit onvergeeflijk zijn; Leon en Juliette leidden dus een gevaarlijk dubbelleven. Ze woonden in een huis in een slechte buurt, samen met enkele vrije zwarte vrouwen, hun kinderen en enkele slaven. Zakelijk ging het Leon voor de wind. Hij werd Amerikaans staatsburger. Het jonge paar kreeg al spoedig drie dochtertjes, waarvan de jongste na een jaar stierf. In datzelfde jaar vond een duel plaats tussen Leon en een andere zakenman. Wie de uitdager was en welke belediging hiertoe de aanleiding was, is niet meer te achterhalen.
Van der Zijl begint het boek met een reconstructie van dit duel. Heel zorgvuldig, gebruik makend van wat zij weet, en voorzichtig (‘misschien’) invullend wat zij niet kan weten, gebruik makend van metaforen over het duel ‘… een elegante dans, een heilig ritueel …’, en levendige beschrijvingen zoals van de zee ‘… die zijn verschillende levens met elkaar verbindt: koud en wild waar hij vandaan kwam, turquoise en lui aan deze kant, met speels opspringende dolfijnen…’. De afloop van het duel bewaart ze tot halverwege het boek. Deze proloog, net iets meer dan twee bladzijden lang, is als een kleine staalkaart van het literaire arsenaal van deze auteur.

In de geringe ruimte die ze in het kader van het Boekenweekgeschenk tot haar beschikking heeft, toont Van der Zijl haar talent als non-fictieschrijver. Ze heeft voor dit boekje een respectabele hoeveelheid feiten weten te vinden en geeft deze gedoseerd en in heldere taal. Ze vertelt een ontroerende en fascinerende liefdesgeschiedenis waarin spanning, familiegeluk en heimwee een plaats vinden. Het verhaal van een gelukkig gezin dat extreme omstandigheden meemaakt. Ze schetst ook het verloop van de Amerikaanse burgeroorlog en de geschiedenis van de slavernij. Ze weet in enkele woorden het levenseinde van Leon zo te beschrijven dat de lezer de tranen in de ogen springen. Ze gebruikt metaforen (de stad Charleston als een vrouw), speelt met structuur en perspectief. Echt een klein juweeltje van literaire non-fictie, een uitstekend geslaagd boekenweekgeschenk.