Hillary zonder Clinton

De Amerikaanse auteur Curtis Sittenfeld (1975) heeft een interessant gedachten-experiment uitgevoerd: een roman over een koppel van twee wereldberoemde politici die vanaf een bepaald punt een ander leven zijn gaan leiden dan dat wat iedereen nu denkt te kennen. Dat is de roman Rodham geworden, het verhaal van de briljante maar niet charismatische Hillary Rodham. Ze heeft een relatie heeft met de innemende en veelbelovende Bill Clinton, maar besluit niet met hem te trouwen. Wat dan?

Het verhaal wordt in de ik-vorm geschreven vanuit het perspectief van Hillary Rodham die als zeventiger terugkijkt op haar leven. In het eerste deel wordt de geschiedenis beschreven zoals die bekend is, gefictionaliseerd maar met voldoende ankerpunten in de realiteit. Hillary zet zich naast haar rechtenstudie in voor een rechtswinkel en een Nationaal Initiatief voor Kinderen. In 1970 ontmoet ze Bill. Ze worden dolverliefd op elkaar. Beiden zijn Democraten, Hillary is op kleinere schaal politiek actief maar voor Bill staat al vast dat hij in de toekomst wil gaan meedoen aan de presidentsverkiezingen. We leren Hillary kennen als een serieuze, ambitieuze jonge vrouw, met een goed gevoel voor humor en talent voor vriendschap. Zij denkt dat ze niet mooi of charmant is; dat Bill verliefd op haar wordt is voor haar een grote verrassing en ze geniet met volle teugen van hun relatie. Na een paar jaar blijkt dat Bill niet alleen een onverbeterlijke rokkenjager is, maar ook nog eens wordt beschuldigd van verkrachting. Ook met de politieke moraal blijkt Bill het niet zo nauw te nemen. Met pijn in haar hart verbreekt Hillary de relatie.

Vanaf hier krijgt het fictie-element de overhand. Enkele bekende scènes worden toegevoegd aan een goeddeels verzonnen verhaal met een spannende afloop. De typisch Amerikaanse kenmerken van het politieke spel komen ruimschoots aan bod, zonder voor de leek op dit gebied onbegrijpelijk te worden. Het is zonder meer een boeiend relaas. We zien Hillary een loopbaan opbouwen, eerst als docent aan een juridische faculteit en later in de politiek. Ze probeert haar positie te veroveren in een door mannen overheerste wereld. Ze wordt niet het lijdend voorwerp van geflirt en neerbuigend gedrag, maar mannen behandelen haar als een ‘ere-man’, in wier gezelschap ze zich kunnen gedragen als mannen onder elkaar. Ze vindt het belangrijk dat er een vrouwelijk rolmodel getoond wordt, en iemand moet het doen. We zien Hillary’s door en door moralistische persoonlijkheid, mede op grond van haar achtergrond. Een van de komische noten in het verhaal is dat Trump er zijdelings in voorkomt; hij wordt door Sittenfeld herkenbaar neergezet.

De invloed van de media krijgt veel aandacht. Een artikel in een krant, een filmpje op social media of een al dan niet uit zijn verband gerukt citaat kunnen een politicus maken of breken, zoals in werkelijkheid bijvoorbeeld gebeurde met de ongelukkige uitspraak van Hillary Clinton over ‘deplorables’. Hoe is het om onder het oog van de media te moeten leven?

In een interview met VOX https://www.vox.com/culture/2020/8/4/21350098/curtis-sittenfeld-interview-rodham-hillary-clinton-vox-book-club-live-event benadrukt Sittenfeld dat zij zelf Hillary Clinton nooit ontmoet heeft, en als schrijver geprobeerd heeft om een verhaal te vertellen vanuit het perspectief van haar fictieve personage. Sittenfeld heeft eerder vanuit het fictieve perspectief van Hillary Clinton als presidentskandidaat geschreven in het korte verhaal The Nominee, het eerste verhaal in haar bundel You Think It, I’ll Say It. Hierin stond Hillary’s vermeende ‘likeability’, of het gebrek daaraan, en haar verhouding tot de pers centraal. Kennelijk vond Sittenfeld dit perspectief inspirerend genoeg om het nogmaals in te nemen, en gelukkig maar. Een origineel en creatief boek is het resultaat. Ze heeft geprobeerd de stem van de echte Hillary te laten doorklinken in het verhaal. Dat het taalgebruik hierdoor soms een wat formele stijl heeft, komt in de vertaling door Inge Kok en Barbara Lampe goed tot zijn recht, zonder hinderlijk te worden.