Hard en zuiver

“Johnson’s verteller is bijna een messias omdat hij wordt aangezet zichzelf te redden van – omdat we nooit zo laag zullen zinken – ons onbekende duivels. We keren ons naar Jesus’ zoon juist omdat het ons in de meest sublieme momenten tegelijk een minder en een beter dan menselijke staat openbaart. We keren ons er naar toe vanwege de vlekkeloos esthetische vorm, het transformatief geestelijk inzicht en de schoonheid, de dodelijke schoonheid, van zinnen die zingen van mogelijk geluk.”

Zo … bent u er nog?! Dit stukje tekst komt uit ‘The Art of reading Dennis Johnson’, geschreven door een professor van Boston University. En toegegeven … hij weet het prachtig te verwoorden. Maar ik vind het allemaal wat overdreven. Er wordt bijvoorbeeld pagina’s lang uitgewijd over een enkele zin (uit het eerste verhaal) ‘I knew every raindrop by its name’. Tot aan mogelijke connecties met Boedha en Toa. Volgens mij had de verteller gewoon fucking schoongenoeg van die ellendige ruk regen. Zo…

Deze schrijver en dan specifiek ook dit boekwerkje staat wereldwijd (lees: Amerika) aangeschreven als het summum van schrijverschap. Of het nou een simpele schrijverscursus is of de meest ingewikkelde universitaire literaire studie: dit moet je gelezen hebben! Meerdere keren! Nog sterker: dit moet je in je binnenzak als een soort bijbel met je meedragen. En dan kijk ik op Hebban: een handjevol lezerswaarderingen en slechts een recensie … beetje magertjes.

Toegegeven: het is goed om dit boek met wat meer dan gemiddelde aandacht te lezen. Pas dan herken je de poëtische kracht en het vakmanschap van Johnson. Wat het meest in het oog springt is het contrast tussen waanvoorstelling en werkelijkheid. Dat houdt je namelijk flink bij de les. Bij schrijvers als Burroughs en Bukowski ben ik regelmatig de weg kwijt. Die trekken de lezer een delirium binnen en dan weet je niet meer waar voor en achter is. Ook knap, maar dan haak ik persoonlijk wel eerder af. Dat heb ik bij Johnson niet. Juist die rauwe werkelijkheid – hard en zuiver als diamant – houd je messcherp bij de les. Door middel van woorden en zinnen speelt hij met je gevoelens.

Op hoofdlijnen kan ik me vinden in de waardering die Tommy Wieringa in het voorwoord uitspreekt. Een wereldschokkende gebeurtenis? Nee, dat was het niet. Dit moet je gelezen hebben? Ja, dat vind ik wel. Het verruimt je blik op de wereld én op het schrijversvak. Helaas is Johnson vorig jaar overleden. Dit jaar komt er postuum een nieuwe verhalenbundel uit waarvan de verwachtingen natuurlijk hoog gespannen zijn. Die staat al op mijn ‘Wil ik lezen’ plankje. Ben benieuwd.