De verschillende aspecten in het maatschappelijk debat rondom de doodstraf in de VS

In ‘De dood als straf’ belicht onderzoeksjournalist Joop Bouma de doodstraf in de Verenigde Staten vanuit verschillende aspecten. Al sinds de jaren ’90 volgt Bouma het maatschappelijk debat rondom de doodstraf in de VS. Het kreeg zijn interesse toen hij las over de zaak van Victor Roberts, terdoodveroordeeld voor een inbraak, waarbij hij een vrouw heeft doodgeschoten. Hij kreeg de kans om naar de VS af te reizen en deze Victor Roberts te interviewen. Bouma is sindsdien ‘expert doodstraf’.

Er zijn op dit moment 27 staten waarin de doodstraf nog kan worden opgelegd. Tegelijkertijd merk je in het maatschappelijke debat dat er in de afgelopen decennia anders tegen de doodstraf wordt aangekeken. Zo willen bedrijven de stoffen voor de dodelijke injecties niet meer leveren. Ook komt steeds meer aan het licht dat er gevangenen zijn geëxecuteerd waarvan achteraf bleek dat ze onschuldig waren.

Terdoodveroordeelden brengen zo’n 20 à 40 jaar door in de death row. En dat terwijl ze daar zo’n 23 uur per dag (!) op hun krappe cel moeten verblijven. Het is de vraag of dit past bij een grondwet waarin wordt gezegd dat een straf niet ongewoon en wreed mag zijn. Mede om deze redenen, besloot Bouma al zijn opgedane kennis en geschreven artikelen te verwerken tot dit interessante boek.

Een discussie over de doodstraf lijkt aan de oppervlakte te bestaan uit louter tegenstellingen. Je bent voor of je bent tegen. Maar wie dieper kijkt, zal merken dat het genuanceerder ligt. Het is die diepere laag die Bouma met zijn boek toegankelijk maakt voor een breed publiek. Na een inleiding waarin hij een korte schets geeft over de doodstraf in de Verenigde Staten, belicht Bouma aan de hand van concrete zaken de verschillende kanten van de medaille. Hij sprak met daders, nabestaanden, advocaten, rechters en aanklagers. Kan een nabestaande het boek wel sluiten op het moment dat de executie is voltrokken? “Er ligt een wereld van emoties tussen vergelding en vergeving” aldus Bouma.

Tot in detail beschrijft Bouma de worsteling van een gevangenispredikant die enerzijds moeite heeft met de doodstaf vanwege zijn geloof maar anderzijds toch de terdoodveroordeelden tot het laatste moment blijft steunen. Deze persoonlijke verhalen van personen die op een of andere manier betrokken zijn bij de dood als straf, verrijken het boek aanzienlijk. Het geeft een inkijk in een wereld die wij hier niet kennen en zich vaak achter gesloten deuren afspeelt.

Hoewel Bouma veel bronnen heeft geraadpleegd en keurig alles (haast wetenschappelijk) verantwoord, lees dit boek als een trein en is het alles behalve saai. De schrijfstijl is vlot. De bladspiegel en de indeling van de hoofdstukken zijn erg prettig en zorgen er mede voor dat je het overzicht behoudt tijdens het lezen. Natuurlijk heeft Bouma ook een eigen mening. Zo stelt hij “De doodstraf is een sanctie waarvan de mens reikwijdte en ernst niet kan overzien”. Ondanks deze mening, krijg je een vrij uitvoerig overzicht van de verschillende aspecten in het maatschappelijk debat rondom de doodstraf. Aan het einde gaat hij bijvoorbeeld ook nog in op de dood als straf in Nederland. Het boek zet je zeker aan het denken.

Bouma heeft een prachtig naslagwerk over het maatschappelijk debat rondom de doodstraf in de Verenigde Staten weten neer te zetten. Zeker de moeite waard om te lezen als je meer wil weten over dit onderwerp.

Ik wil de uitgever Walburg Pers bedanken voor het ter beschikking stellen van een recensie-exemplaar!