Ijzersterk ijselijk slot...

Verzameling korte teksten van deze beroemde schrijver die als Jood geboren werd aan het einde van de 19e eeuw, in Galicië, een stukje van de wereld dat in de eerste helft van de 20e eeuw deel uitmaakte van het gebied dat onder invloed was van vele verschillende machthebbers en invloeden; het van oudsher Oekraïense, het tsaristische en later communistische Rusland, de keizerrijken Oostenrijk-Hongarije en Duitsland; over wat hij meemaakte schreef hij prachtige verhalen; deze verzameling werd uitgegeven in 2024, ongetwijfeld mede ten gevolge van de oorlog in Oekraïne nu.
Over de begeleidende illustraties: misschien is het mooi, maar ik vind het niet veel. De meeste verhalen zijn een soort reportages uit oorlogsgebieden, zoals we die nu in de krant lezen of op het nieuws horen. Tijdgebonden, niet bijzonder. Twee verhalen springen eruit: het ene (getiteld “Politieverslag”) over de terugkeer van de Oekraïense boer Oleksa uit Brazilië naar zijn thuisland, na 22 jaar; mooi verhaaltje, triest maar invoelbaar; het tweede “De verminkten: begrafenis van een Poolse invalide” vertelt het verhaal over de uitvaart van een oorlogsslachtoffer, die zichzelf doodschiet na een groep mede-invaliden te hebben toegesproken (“Hij verliet het leven eerder dan het spreekgestoelte”). De beschrijving van de rouwstoet – “gevormd door alle invaliden van de stad, alle restanten van wat ooit mensen waren geweest”- is bijzonder en zeer confronterend. Eigenlijk vormen die “oorlogsreportages” de inleiding voor dat korte, heftige, aangrijpende slot.