Verduveld betoverend en onvergetelijk

De lijst met romans, stripverhalen, toneelstukken, films, tv-series, opera’s, musicals en andere muziekvormen die zijn gebaseerd op de Faustlegende is lang. Een veelgeprezen roman op deze lijst is De meester en Margarita van Michail Boelgakov. In deze complexe, gelaagde en satirische roman heeft hij twee verhalen bewerkt: het verhaal van het pact met de duivel en het verhaal van Pilatus, de bestuurder die Jezus liet kruisigen. Het tweede verhaal spiegelt het eerste. Hierdoorheen heeft Boelgakov dan nog een derde verhaal verweven over de tragische liefde tussen de meester en diens muze Margarita.

Deze onvergetelijke, betoverende en hilarische roman is met vaart en enorme verbeeldingskracht geschreven.
De roman is buitengewoon krachtig doordat Boelgakov conformisme, lafheid, huichelarij en bureaucratie fileert zonder moralistisch te worden; doordat hij leidmotieven zoals vrijheid, liefde en de tegenstelling goed versus kwaad subtiel door de verhalen laat lopen; doordat hij de personages levendig, met symboliek geladen, verrassend en daarmee onvergetelijk maakt; en doordat hij een meesterlijke opbouw tot stand heeft gebracht waarbij de afwisseling tussen de verhalen zorgt voor ritme en spanning. Boelgakov toont zich een krachtig pleitbezorger voor de bevrijding van het individu uit het knellende juk van een totalitaire samenleving: wie zich conformeert is een lafaard en wie in opstand komt een held.

Het enig minpuntje is dat de uitgever heeft gekozen voor een zeer compacte puntgrootte (vijfde druk, 2008, ISBN 9789028242555).

Marko Fondse heeft zijn eerdere vertaling in samenwerking met Aai Prins grondig gereviseerd. Hun virtuoze vertaling verscheen in 1997. De vertalers hebben een notenregister toegevoegd waarmee vele politieke, religieuze en literaire verwijzingen ook zonder achtergrondkennis zijn te doorgronden.