Lezersrecensie
Intrigerend drama op Java
Aan het einde van de 19e eeuw maakten kranten in Nederlands-Indië geregeld melding van vergiftigingen die uit jaloezie of wraak plaatsvonden. Het zal P.A. Daum hebben geïnspireerd bij het schrijven van zijn, later klassiek geworden, roman Goena-goena uit 1889. Goena-goena of zwarte magie is een onderdeel van het inheemse geloof dat bij iemand liefde kan opwekken of iemand schade kan toebrengen.
Daum vertelt over een drama in een Nederlandse gemeenschap op Java. Een knappe jongedame is er verstrikt geraakt in een ongelukkig huwelijk met een werkloze man. Door sluw de hulp van een Javaanse familie met kennis van zwarte magie in te roepen weet zij haar man uit de weg te ruimen en vervolgens het hart van een welgestelde notaris op hol te brengen. Het gebruik van goena-goena is echter niet zonder gevaar voor de beoefenaars zelf.
Daum toont de diepgaande sociale ongelijkheid binnen de koloniale samenleving, die bol stond van vooroordelen en spanningen. De Europese huwelijken draaiden er indertijd niet zozeer om liefde maar vooral om rijkdom en status. De fascinatie voor het mystieke, dat het verhaal zo opstuwt, is ook nu nog groot. Daum schrijft maatschappijkritisch met een ironische ondertoon. Door het ontbreken van hoofdstukken zuigt hij je een verhaal in dat je niet meer loslaat.
In de kolonie werden vaak Maleise en Franse woorden gebezigd. Wie met die talen onbekend is, zal veelvuldig de woordenlijst achterin willen raadplegen.
Goena-goena verscheen elf jaar eerder dan De stille kracht van Couperus. Bij Daum manifesteert goena-goena zich in de vorm van vergiftigingen, amuletten en tovermiddelen zoals de tranen van een zeekoe. Bij Couperus is goena-goena meer een onzichtbare, ondoorgrondelijke kracht waarover moet worden gezwegen. In Goena-goena kennen de personages minder schakeringen en ontwikkeling waardoor deze roman moraliserender overkomt. Bovendien ontbreekt het proza aan literaire franje, waardoor de roman voor de moderne lezer toegankelijker is maar ook minder indruk maakt dan De stille kracht.
Daum vertelt over een drama in een Nederlandse gemeenschap op Java. Een knappe jongedame is er verstrikt geraakt in een ongelukkig huwelijk met een werkloze man. Door sluw de hulp van een Javaanse familie met kennis van zwarte magie in te roepen weet zij haar man uit de weg te ruimen en vervolgens het hart van een welgestelde notaris op hol te brengen. Het gebruik van goena-goena is echter niet zonder gevaar voor de beoefenaars zelf.
Daum toont de diepgaande sociale ongelijkheid binnen de koloniale samenleving, die bol stond van vooroordelen en spanningen. De Europese huwelijken draaiden er indertijd niet zozeer om liefde maar vooral om rijkdom en status. De fascinatie voor het mystieke, dat het verhaal zo opstuwt, is ook nu nog groot. Daum schrijft maatschappijkritisch met een ironische ondertoon. Door het ontbreken van hoofdstukken zuigt hij je een verhaal in dat je niet meer loslaat.
In de kolonie werden vaak Maleise en Franse woorden gebezigd. Wie met die talen onbekend is, zal veelvuldig de woordenlijst achterin willen raadplegen.
Goena-goena verscheen elf jaar eerder dan De stille kracht van Couperus. Bij Daum manifesteert goena-goena zich in de vorm van vergiftigingen, amuletten en tovermiddelen zoals de tranen van een zeekoe. Bij Couperus is goena-goena meer een onzichtbare, ondoorgrondelijke kracht waarover moet worden gezwegen. In Goena-goena kennen de personages minder schakeringen en ontwikkeling waardoor deze roman moraliserender overkomt. Bovendien ontbreekt het proza aan literaire franje, waardoor de roman voor de moderne lezer toegankelijker is maar ook minder indruk maakt dan De stille kracht.
1
Reageer op deze recensie
Meer recensies van Pirayaani
Gesponsord
Eén wens. Twee levens. Een onvergetelijke vriendschap. Schrijf je nu in voor de Hebban Leesclub.
Een hilarische en spannende donkere romcom met een bloederig randje.
In Broers laat Carolijn Visser via haar familieverhaal zien hoe kunstenaars de behoudende naoorlogse sfeer doorbraken. Lees hier over het Mezza Boek van de Maand.
