Meer achtergrond dan portret

Frans Hals was misschien katholiek. Of wellicht protestant. Hij zou zijn schilderstijl gewijzigd kunnen hebben uit economische motieven of vanuit een artistieke visie. Stel dat hij in eenzelfde soort woning woonde als Rembrandt. Het is niet aannemelijk dat. Vermoedelijk. Het zou kunnen zijn dat.

Steven Nadler speculeert er op los in De portretschilder, de biografie van Frans Hals. De reden is eenvoudig: we weten bijzonder weinig over deze schilder, die behoort tot de grote drie uit de Gouden Eeuw. De ondertitel van de biografie luidt Frans Hals en zijn wereld. Nadler presenteert weinig over Frans Hals en veel over diens wereld; de verbanden tussen die twee zijn vaak alleen met een flinke dosis goede wil te leggen. Hij brengt de samenleving van de Republiek der Nederlanden, in het bijzonder Haarlem, in de eerste helft van de 17e eeuw tot leven: de politiek, oorlogen, epidemieën, de sociale kringen, de handel en de kunstwereld. Nadler slaagt er niet in een sluitende verklaring te geven voor de geldnood waarin Frans Hals zijn leven lang leek te verkeren, hoewel hij in zijn tijd toch als zeer vooraanstaand schilder werd bewonderd. Wie de citaten in oud-Nederlands leest, waant zich eeuwen terug in de tijd.

De wetenschapper Nadler blijkt meeslepend en helder te kunnen vertellen, zonder opsmuk of opgeklopte dramatiek, wat ook Frans Hals vreemd was. Via een uitgebreid notenregister houdt hij zijpaden gescheiden van het grotere verhaal en verwijst er naar de gebruikte bronnen. Verder omvat het boek een overzicht van illustraties, een bibliografie en een register. Er zijn 58 kleurenreproducties op klein (8-12 cm) formaat opgenomen.

Frits van der Waa en Inge Kok verzorgden een uitstekende vertaling uit het Engels.

Steven Nadler is filosoof en hoogleraar aan de Wisconsin-Madison universiteit. Hij is gespecialiseerd in de vroegmoderne tijd. Hij schreef boeken over Spinoza, Menassah Ben Israel en Rembrandt.