Rijke roman over vergankelijkheid en verbondenheid

Maria Dermoût tekende met De tienduizend dingen haar herinneringen aan het Molukse eiland Ambon op. Veel lezers worden gegrepen door enerzijds de magische sfeer van landschappen, mensen, kruiden, planten, vissen en schaaldieren, en anderzijds de dreiging die uitgaat van de met kwade krachten geladen schelpen en parels. Dermoûts gedetailleerde natuurbeschrijvingen gaan terug op het achttiende-eeuwse Amboinsch Kruidboek van Rumphius.

Het boek is echter veel rijker en diepgravender dan weemoed naar vervlogen tijden. Zijn betekenis ligt veeleer in het onvermijdelijke verglijden van de tijd, waardoor onherroepelijk afscheid moet worden genomen, wat kan leiden tot opstandigheid of berusting. Vertroosting biedt de gedachte dat alles met alles is verbonden. Deze vertroosting blijft uit als iemand is omgebracht omdat dan de kosmische verbondenheid is verbroken.

De roman is opgebouwd als raamvertelling. Met de uitwerking van een Javaanse edelman was Dermoût haar tijd ver vooruit. Haar proza is langzaam en suggestief, maar schokkerig en door de vele herhalingen ook eentonig. De vooruitwijzingen zouden een onheilspellend gevoel moeten oproepen maar halen soms juist de spanning uit het verhaal.

Met het rijke en gelaagde De tienduizend dingen toont Dermoût zich een sterke verhalenverteller over vergankelijkheid en de verbondenheid van alle mensen en dingen.