Niet perfect, wel ontroerend

In ‘Stille duisternis’ volgen we Vera. Haar thuissituatie is niet goed, en wordt enkel erger wanneer er een mysterieuze duisternis over heel de wereld zakt. De duisternis is echter niet de focus van dit boek: die ligt namelijk op Vera, die worstelt met haar persoonlijke problemen – en die van haar vriendengroep.

Deze recensie gaat misschien iets meer persoonlijk zijn dan mijn gewoonlijke recensies, so… bear with me.

Zelfs voordat ‘Stille duisternis’ uitkwam, was ik heel erg geïntrigeerd door de flaptekst. Een contemporary met toch wat fantastische elementen leek me helemaal mijn ding, zeker aangezien magisch realisme één van mijn favoriete genres is. Toen het boek uitkwam, waren de recensies nogal matig, waardoor ik toch wat terughoudend werd. Uiteindelijk heb ik een recensie-exemplaar aangevraagd, omdat ik toch echt héél benieuwd was naar het boek.

Om eerlijk te zijn denk ik dat de grootste doodsteek van dit boek de marketting is. Hoewel in de brochure wel stond dat het een contemporary is, schreeuwt ieder ander aspect dat het een urban fantasy of misschien zelfs een apocalyptisch verhaal gaat zijn. Ikzelf stapte dus in dit boek met het besef dat het een contemporary zou zijn. Was het perfect? Nee, maar ik ben oprecht heel aangenaam verrast.

Oké, nu die context er is gegeven: op naar de recensie :’)

‘Stille duisternis’ is sterk op een aantal aspecten, en waar het sterk is, vind ik het dan ook héél sterk. Eerst en vooral moet ik zeggen dat dit boek echt heel erg realistisch aanvoelde. Een groep vrienden, met allerlei problemen, die (zonder het zelf te beseffen) ook verbonden zijn door die problemen. Ik herkende mezelf hier ook zo erg in, van Vera’s moeilijke thuissituatie, tot Davids nood om onafhankelijk te zijn en Danny’s neiging om een façade van geluk op te zetten, terwijl het eigenlijk heel slecht met hem gaat.

Ik heb ergens de kritiek gelezen dat dit boek te veel issues probeert aan te kaarten en daar niet echt in slaagt. Hoewel ik zeker vind dat er nog dieper in gegaan had mogen worden op bepaalde aspecten (Joshua’s woede-probleem, Sascha’s eetstoornis), denk ik niet dat het te veel was om aan te kaarten in één boek. Mensen met mentale problemen vinden elkaar vaak, dus het is logisch dat het ook zo weergegeven wordt in dit boek.

Ik vond dat de mentale problematiek ook bijzonder goed werd aangepakt en het duidelijk is dat de auteur het zo oprecht mogelijk wilde weergeven. Wel was een content warning voor zelfmoord wel op zijn plek geweest.

De personages waren in mijn ogen ook héél sterk. Ik kon me erg vinden in Vera, die steeds probeert voor zichzelf te kiezen, maar uiteindelijk toch steeds overtuigd wordt om iets anders te doen. Ik vond het mooi hoe ze evolueerde doorheen het boek en steeds meer van zichzelf durfde te tonen. Hoewel Sascha en Joshua veel meer aandacht hadden verdiend, waren Jessica en Danny wel heel sterke personages. De dynamiek tussen Jessica en Vera was ook erg realistisch, het deed me een beetje denken aan de vriendschap met één van mijn ex-vriendinnen.

Zoals ik hierboven al zei: ‘Stille duisternis’ is jammer genoeg niet perfect. Het grootste probleem is dat sommige scènes niet helemaal binnenkwamen. Hoewel ik het idee erachter zag, misten ze toch net de impact die ze nodig hadden. Ondanks de vlotte schrijfstijl van Fenneke Zwaaneveld, denk ik dat het hier ook soms misliep. Soms lag er een vreemde focus op iedere individuele actie die de personages uitvoerden (bijvoorbeeld iedere stap die ze ondergingen om met de fiets van punt A naar punt B te gaan), soms lag er wat te weinig nadruk op de emoties en gedachten van Vera, of werden die vlug beschreven en niet getoond.

In de duisternis die over de wereld trekt, verschijnen op een gegeven moment ook een mysterieuze schim en hond-achtige wezens. Hoewel ik de metafoor snap, denk ik dat de uitwerking nog wat miste. De hond-achtige wezens voelden meer als een nutteloze manier om spanning in het verhaal te brengen, eerder dan een manier om de metafoor door te trekken. Ook vond ik het teleurstellend dat de schim op een gegeven moment tegen Vera begon te spreken. Om eerlijk te zijn denk ik dat de metafoor net zo goed had kunnen werken zonder de schim en die wezens.

[SPOILER] In de climax lag er ook te veel nadruk op de metafoor. De auteur liet Vera de metafoor uitleggen aan het schimmige wezen, wat weinig subtiel was. Bovendien zat hier ook nog vrij veel herhaling in Vera’s speech. Ik denk dat het beter had gewerkt als Vera die speech niet had gegeven, maar voor zichzelf had ontdekt wat de oplossing was – waarna de duisternis dan zou verdwijnen. De metafoor was duidelijk genoeg zonder dat Vera het uitlegde aan het schim-wezen, bovendien is het ook leuk als je als lezer een eigen invulling kunt geven aan zo’n metafoor en in de tekst op zoek kunt gaan naar hints. [EINDE SPOILER]

Er was ook één subplot wat voor mij héél ongemakkelijk voelde. [SPOILER] Op een geven moment helpt Vera Joshua om terug samen te komen met Jessica, maar Joshua heeft Jessica geslagen én er wordt naar gehint dat hij vaker woede-uitbarstingen heeft naar haar. Wanneer Jessica Joshua niet terug wil, ziet Vera dat als Jessica die het alweer verpest voor zichzelf. Maar een meisje dat haar ex afwijst, nadat hij haar fysiek heeft aangevallen, is in mijn ogen helemaal geen fout – en niet iets wat als verkeerd afgebeeld zou moeten worden. Het voelt dan ook wat krom als Jessica en Joshua weer samen zijn aan het eind van dit boek, terwijl Joshua niet eens hulp heeft gezocht voor zijn woedeprobleem. [EINDE SPOILER]

Ondanks die problemen kan ik niet ontkennen dat ‘Stille duisternis’ me op een persoonlijk niveau geraakt heeft – en dat ik op het einde ook wel traantjes in mijn ogen had (dat is ook waarom ik afrond naar 4 sterren in plaats van 3). ‘Stille duisternis’ is niet perfect, maar het hart van dit boek zit zeker wel op de juiste plek. Het is een ambitieus boek, dat misschien niet al zijn ambities waarmaakt, maar wel één belangrijk ding heeft gedaan: me ontroeren.

Disclaimer: Ik heb van de uitgeverij een recensie-exemplaar gekregen voor dit boek. Dit beïnvloed mijn mening niet.