Meer dan 5,6 miljoen beoordelingen en recensies Organiseer de boeken die je wilt lezen of gelezen hebt Het laatste boekennieuws Word gratis lid
×
Lezersrecensie

Doorgeschoten

smitaki3 10 juli 2024
Tegenwoordig kun je niet zomaar iets zeggen of doen, zonder daar iemand mee te beledigen. Steeds meer mensen eisen hun rechten op. Deze beweging kan ook overdreven worden en hier gaat Waanzin over, over een wereld die is doorgeschoten in sociale normen en waarden: iedereen is hetzelfde, er bestaan geen domme noch slimme of intellectuele mensen en alle woorden die helpen ergens een etiket op te plakken zijn verboden.

Uit de kluiten gewassen #me too en woke beweging

Lionel Shriver is een controversiële schrijver die ervan houdt om heilige huisjes omver te schoppen. In haar romans richt ze zich tegen de Amerikaanse cultuur, zoals domme presidenten, immigratie en terrorisme. Haar meest succesvolleroman We moeten het even over Kevin hebben gaat over de schutter van een schietpartij op een school. Waanzin, haar achttiende roman, is een satire op de uit de kluiten gewassen #me too en woke beweging.

Pearson Converse is een universitaire leraar Engels in het Amerikaanse Voltaire, Pennsylvania, waar ze het steeds moeilijker krijgt om les te geven wegens alle nieuwe verboden, zoals woorden die niet meer gebezigd mogen worden. Niet alleen mag je niets meer aanduiden in dommigheid of menselijke intelligentie, veel klassieke schrijvers en wetenschappers zijn in ongenade gevallen, er mogen geen cijfers meer worden gegeven, examens zijn passé en iedereen kan worden wat-ie wil want niemand mag meer worden geweigerd.

Big Brother is watching you

Pearson echter wil zich er niet bij neerleggen, hoe gevaarlijk dat ook is. Ze probeert haar studenten nog een beetje uit te dagen met een boek van Dostojevski waarvan de titel een verboden woord is, maar er zijn genoeg verklikkers, zodat ze haar baan op het spel zet. Het wordt nog zwaarder, want ook thuis is ze niet veilig meer. Ze is getrouwd met Wade, een boomchirurg, en heeft een elfjarig zoontje, Darwin, en een dochtertje van zes, Lucy. Darwin heeft op school per ongeluk het verboden woord d.. gebruikt en wordt daarom naar huis gestuurd, terwijl Lucy niets begrijpt van alle consternatie en er streng op toeziet dat er bij haar thuis geen verboden woorden door de kamers vliegen. Op straffe van de kinderbescherming!

Een rotsvaste vriendschap

Dan is er ook nog Pearsons hartsvriendin Emory, die een carrière als tv-presentatrice najaagt. Regelmatig legen de twee dames een of meer flessen Merlot en liggen dan dubbel van het lachen om die malle maatschappij waarin ze tegenwoordig leven. Tot de avond waarop Emory met een vriend komt eten. Dan merkt Pearson dat Emory afstand heeft genomen van de rebellie en de kant kiest van haar vriend, die de nieuwe maatschappij heeft omarmd. Het is het begin van de teloorgang van Pearson.

De ontsporing van een maatschappij is het ene thema, het andere thema gaat over de vriendschap tussen Pearson en Emory die ook in het slop raakt. De Merlot blijft steeds vaker in de ijskast liggen en de strijd barst los tussen de twee dames. Pearson vluchtte als puber bij haar ouders en hun strenge leven als Jehova’s getuigen weg en kwam terecht in het warme nest van Emory’s familie, waarvoor ze haar altijd dankbaar zal zijn. Door de tijden heen bleef hun vriendschap als een stevige rots in de branding overeind, totdat Emory een nieuw gezicht laat zien. Is hun vriendschap bestand tegen deze moeilijke tijd, of speelt er meer mee?

Een boze droom over een doorgeschoten Amerika

De strijd om vriendschap is een mooie verhaallijn met genoeg drama voor een heel boek. Maar Shriver raakt niet uitgepraat over haar boze droom over een doorgeschoten Amerika en wijdt soms teveel woorden aan voorbeelden van alles wat verboden is en wat de consequenties zijn, zoals het gevaar van ongeschoold ziekenhuispersoneel, steeds slechtere levensmiddelen, of steeds meer onkundige mensen aan het roer van productieprocessen. Alsof ze anders niet duidelijk genoeg is over de maatschappij waarin Pearson leeft. Hierdoor ontneemt ze de lezer de ruimte om zelf creatief met het idee om te gaan en raakt de strijd rond de vriendschap een beetje ondergesneeuwd.

Dat is niet het enige wat een beetje stoort in deze roman. Zo is de verteller van het verhaal, Pearson, waarachter de schrijfster zich toch een beetje verschuilt, niet de meest sympathieke hoofdpersoon, zo vol als ze is van haarzelf. Pearson legt het hele verhaal in een boek vast, het verhaal dat we nu lezen, maar ze vertelt het zonder passie.

Geen literair hoogstandje, wel onderhoudend

Toch zijn er nog genoeg positieve punten waardoor je dit boek niet zonder meer moet laten liggen: allereerst is het idee van het verhaal over een doorgedraaide maatschappij heel origineel. Bovendien zijn er regelmatig grappige stukjes in het verhaal te vinden en komt er af en toe ook nog wat spanning om de hoek kijken. De preek die Pearson haar studenten toeschreeuwt wanneer ze de pan uit flipt, is een van de betere passages van het boek. Het leest makkelijk weg, ook al schiet de schrijfster, zoals ook de door haar beschreven maatschappij, soms wel eens door met voorbeelden. Al met al geen literair hoogstandje maar wel een onderhoudend boek.

Lionel Shriver – Waanzin (Mania, vert. Marian van der Ster en Karina van Santen), Atlas Contact, 2024

Deze bespreking is ook geplaatst in Smitakis Boekenlust.nl, mét leestips: https://smitakisboekenlust.com/lionel-shriver-waanzin/

Reageer op deze recensie

Meer recensies van smitaki3

Gesponsord

Wanneer zijn ploeg vastloopt door een reusachtig bot, gaat Boer Boris samen met Berend en Sam op onderzoek uit. Van welk dier zou dit bot kunnen zijn? Een cavia? Een marmot?

Marie zit op de beste school van de wereld met de allerliefste juf. Als haar klas uitgenodigd wordt om een week te ruilen met een andere klas, logeert Marie zelfs in een villa met zwembad en paarden.

De TikToks die geheimen van leerlingen én docenten onthullen, zijn enorm populair op Lauries school. Maar is het wel echt ongeluk als een meisje uit een van de sappigste TikToks om het leven komt?

Met zeven sleutels kan een bont gezelschap reizigers de schat van de meedogenloze Roverkoning in handen krijgen, als ze langs de zeven bewakers kunnen komen.

Noura leeft met een groot geheim – haar moeder mag absoluut niet ontdekken dat ze bij volle maan in een weerwolf verandert. En dan is er nog dat andere grote geheim ...

Als het afbrokkelende gebouw van Brams middelbare school wordt gesloten, moet hij ergens anders heen dan zijn beste vriend, Theo Thorbecke. Kunnen ze de school nog redden?

De kikkertjes maken weer met veel plezier en humor hun stripboeken. Met hun opbrengsten kunnen ze snoep kopen. Of kunnen ze het beter samen aan iets anders besteden?

Waakgorgel Jukko vertelt de Waakgorgeltjes-in-Opleiding en Melle dat er boven de poolcirkel een groot leger Brutelaars oprukt. De verdedigende Gorgels vallen allemaal in slaap.

Drie tieners bekennen de moord op Mirza. Alle drie hebben ze een motief, maar slechts een van hen is de dader. Wie viel Mirza aan op het feest? Wie is de mystery guest?

Er is een landelijke internetstoring en nu kunnen Quinn en Aaron geen huiswerk maken. Ze moeten een voldoende halen, anders moeten ze stoppen met hun videokanaal.

Een ode aan de allesoverstijgende kracht van vrouwenvriendschap en een intiem portret dat een nooit eerder getoonde kant van Marilyn Monroe laat zien.

Als haar vader haar herinneringen vertelt die niet rijmen met de geschiedenis zoals zij die kent, gaat Olga twijfelen over haar achtergrond.

Dit is het sensationele verslag van hoe Red Bull luidruchtig de Formule 1-wereld instapte en steeds succesvoller werd om uiteindelijk de sport te domineren met Max Verstappen.

Twee advocaten, de een wit, de ander zwart, proberen hun ten onrechte beschuldigde zwarte verdachte van de doodstraf te redden.

Tijdens een roerige debatavond aan de universiteit in Kiev verklaart Dani's jeugdvriend Pavel dat het socialisme dood is. Wanneer Pavel vervolgens verdwijnt, gaat Dani naar hem op zoek.

Journalist Gina deed jarenlang verslag van oorlogen over de hele wereld, maar sinds kort is ze correspondent in Rome. Na een zwoele zomeravond belandt ze in bed met haar jeugdvriend Okke.

Wanneer Poppy anonieme brieven ontvangt, betrokken is bij een ongeval en verrast wordt door een groot geldbedrag, wordt haar veerkracht zwaar op de proef gesteld.

Schrijfster Keet ontdekt dat de eigenaresse van een sjofele strandtent waar ze graag komt, illegaal onderdak biedt aan een groepje jongeren.

Bruce Cable, de extravagante boekhandelaar die zijn winkel bestiert op Camino Island, en de groep schrijvers die hij om zich heen heeft verzameld staan voor een nieuwe uitdaging.

Tanya, een Britse exchange student, komt een jaar lang in het gezin van Natalie en Matt wonen in hun luxe huis in Los Angeles. Ze begint steeds meer te lijken op hun overleden dochter Anabel.

Wanneer haar buurvrouw Kira dood wordt aangetroffen denkt iedereen aan zelfmoord. Maar Nancy is ervan overtuigd dat er kwade opzet is.

Amsterdam, 1824. In de kinderkolonie heerst een hard regime van tucht en discipline. Samen maken Karel en Lize een plan: proberen te ontsnappen uit Veenhuizen ...

Cornelisse en Wertheim selecteerden de mooiste en indrukwekkendste verhalen uit 12,5 jaar Echt gebeurd. Ook op papier beklijven deze verhalen. Een feest om te lezen!

Het team is een oude sekte op het spoor als plotseling de cold case roodgloeiend wordt: een jonge vrouw is sinds een paar dagen spoorloos verdwenen...

Pim Franssen beschrijft zijn reis vol beproevingen van twee jaar en twee dagen door 26 Afrikaanse landen in een oude Land Cruiser.

Over vergeving, spijt hebben van altijd maar doorgaan, het plezier van simpel leven en de kracht die schuilt in gewoon geluk.

Op Ivy's safari’s worden dieren alleen gefotografeerd. Ze stuit daarbij op verzet van de andere witte jagers, maar ze zet vastberaden door.

De zeventigjarige Cecilia kijkt ernaar uit de zomer ongestoord aan de kust door te brengen. Dit plan wordt echter verstoord als ze een onverwachte gast aantreft.

Met zijn kenmerkende opgerolde sokken, zijn taaiheid en wilskracht hoort Søren Lerby bij de absolute boegbeelden van het voetbal.

Als de jonge Ned Maddstone zich na een uit de hand gelopen grap op school plots in een streng bewaakte gevangenis bevindt, ziet de toekomst er veel minder rooskleurig uit.

Als je het lastig vindt om je gewoontes te veranderen, ligt dat niet aan jou. Slechte gewoontes blijf je herhalen, omdat je de verkeerde methode gebruikt.

Miljardair Georg zoekt hulp bij zijn vriend Joe Carling, voor zijn spoorloos verdwenen kleinzoon en enige erfgenaam. Iemand heeft er baat bij heeft als Filip nooit gevonden wordt …

Dumoulin wordt geconfronteerd met plekken waar nederlagen, crashes en rivalen een voedingsbodem bleken voor twijfels, frustraties en onzekerheden.

Het jaar van Gwen van Poorten varieerde van paddoceremonies tot botox, van met je partner naar Burning Man en je daar verloven tot het verbreken van die verloving.

Qmusic-dj en brandweerman Tom geeft aan de hand van heftige, verdrietige, leuke en soms idiote verhalen een eerlijk en inzichtelijk beeld van het leven van een brandweerman.