Waargebeurd, hartverscheurend en onrustwekkend

Een spion in de familie gaat over de veerkracht en doorzettingsvermogen van Johanna van Haarlem, een bijzondere vrouw op zoek naar haar zoon.

Auteur
Paul Henderson en David Gardner zijn beiden doorwinterde journalisten, die grootschalige schandalen en historische onderzoeken hebben gepubliceerd. David was bij de rechtszaak, waarbij Johanna getuigde en dat heeft hem niet losgelaten. Dit verhaal moesten ze vertellen. Terecht!

Cover
De omslag laat een goedgeklede jongeman zien met een vrouw in zijn kielzog op een gescheurde bladzijde. Mijn voorkeur gaat naar de Britse versie, waarbij je een spion ziet op weg naar zowel Londen als Moskou.

Een spion in de familie: het verhaal
Johanna’s vader – van Joodse afkomst – overtuigt toch de Duitsers tijdens de oorlog om bij hem te feesten en hem goedbetaalde opdrachten te geven. Een Duitse soldaat verkracht Johanna en haar vader zet haar zonder pardon op straat. Johanna dient haar zoontje Erwin in een kindertehuis inTsjechië achter te laten om hem en zichzelf te redden. Ze blijft jarenlang naar hem op zoek.

Na dertig jaar is ze hem op het spoor en verwelkomt Erwin hartelijk. De ongelooflijke charmante en charismatische jongeman is eigenlijk een spion, die de gestolen identiteit van haar zoontje heeft gekregen van de overheid. Hij werkt succesvol in Londen en misleidt iedereen.

Mijn gedacht
De auteurs hebben – gelukkig – het complexe verhaal in drie delen opgesplitst: de moeder, de spion en haar zoon. Het boekt getuigt van enorm veel research (en ook doorzettingsvermogen) en de kunst om de veelheid van feiten en nevenlijnen tot een duidelijk verhaal te brengen. Je krijgt als lezer een levensecht beeld van de hoofdpersonages Johanna, spion Vaclav Jelinek en haar zoon Erwin. Het lijkt wel een James Bond film, maar dan in het echt. Onrustwekkend! Helemaal een script voor een film of serie.

Oh ja, alweer iets bijgeleerd: refuseniks – Sovjet-joden die in de jaren 70 en 80 toestemming tot emigratie (meestal naar Israël) werd geweigerd, waardoor ze vervolgd werden en hun baan verloren.

It’s the oldest question of all, George. Who can spy on the spies? (John le Carré)