Meer dan 5,5 miljoen beoordelingen en recensies Organiseer de boeken die je wilt lezen of gelezen hebt Het laatste boekennieuws Word gratis lid
×
Lezersrecensie

Er klopte iets niet aan zijn leven, maar….

Jan Stoel 29 juni 2019
'Krassels' is de titel van de debuutroman van Jos Govaarts (1951). Aan het eind van het boek wordt duidelijk wat de schrijver met een krassel bedoelt: al tekenend een kleine schets maken. Misschien is het voor Govaarts wel het symbool voor het schrijven van deze roman: vanuit schetsen komen tot een roman door eindeloos te puzzelen, te schaven, te schrappen, te kijken naar de compositie, te letten op de stijl.
Het werkwoord krasselen betekent zwoegen, sukkelen. Dat laatste is wel van toepassing op de hoofdpersoon in deze roman, de bijna veertigjarige Marcus Halen. Hij baant zich onzeker door het leven, is op zoek naar zijn wortels en vooral naar zichzelf. Krassen komen in de hele roman terug: Marcus loopt een kras op zijn hoofd op, een schoolvriendin van vroeger die hem destijds ineens afwees en zich nu weer aan hem opdringt zorgt ervoor dat ‘de splinter van het waarom zich weer naar buitenkrast’.

Govaarts heeft een uitgebalanceerde, toegankelijke roman met diepgang geschreven die je in een ruk uit wil lezen. Meteen al in de eerste zinnen van het boek is het raak: “Marcus beseft dat als hij nu het hek openduwt er geen weg terug is. Hij voelt een koude rilling over zijn rug, een tinteling om zijn mond, en als hij de klink wil vastpakken, trillen zijn handen. (…) Stel je voor dat ze hem zien.” Hij bevindt zich voor het huis van Hendrik en Helena Tavenier op Walcheren in Zeeland om daar een brief af te geven die uit de nalatenschap van zijn vader Hans Halen komt. Die brief is gericht aan H. Tavenier en Marcus is erin geslaagd om deze voor hem onbekende persoon te vinden.

Marcus herinnert zich Walcheren: het vliegeren tijdens de vakantie, die ene foto die hij er maakte en het moment dat hij er met zijn vader en moeder overhaast vertrok. Wat zit daar achter? Hoe zit dat met Hendrik en Helena Tavenier en de ouders van Marcus?

Thema’s in het boek zijn het zoeken naar je eigen identiteit, het tonen van veerkracht, de angst om alleen te zijn, onmacht, vertrouwen en beschaamd worden in dat vertrouwen, zingeving van het leven.

Marcus neemt de lezer mee op de zoektocht die hij fysiek en in zijn hoofd maakt en geraffineerd weet de auteur steeds een puzzelstukje aan te reiken: passages uit de brieven die Hans geschreven heeft, gebeurtenissen uit de jeugd van Marcus, prachtige korte gedichtjes die als het ware natuurlijke pauzemomenten in het boek zijn en die je even na laten denken. Bijvoorbeeld dit liefdesgedicht van Hans:

Ik was ik,
nu ben ik wij,
jij was jij
nu ben jij wij
even was ik vrij

Marcus is jurist en mede-eigenaar van een kantoor dat is gespecialiseerd in juridische afwikkelingen van faillissementen. Toeval? Zijn persoonlijke leven lijkt ook failliet. Het staat in deze roman vol met dit soort veelbetekenende details.

Het gaat met Marcus niet goed. Hij is gescheiden van zijn echtgenote Lisanne en mist zijn negenjarige zoon Luuk. Wat is er tussen hen misgegaan? Luuk kan het allemaal moeilijk accepteren en stottert sindsdien. Marcus wil ‘meer ruimte om alleen te zijn, tijd voor zichzelf om na te denken over wie hij was. Er klopte iets niet aan zijn leven, hij kon er maar geen vinger op leggen.’ Marcus heeft een bijzondere band met zijn vader. Dat geldt ook voor Luuk die graag met opa met ‘meccano’ knutselt. Dat is iets wat Hans vroeger ook met Marcus wilde doen, maar die had niets met de schroefjes en moertjes.

Hans wordt steeds stiller en overlijdt op de verjaardag van Marcus. Marcus mist de man in wie hij een grenzeloos vertrouwen had en met wie hij zich zo verbonden voelde, die er altijd voor hem was. Het vliegeren met zijn vader op Walcheren is hem altijd bijgebleven. Hij had een technische vader, dus ze hadden de beste vlieger. Hans had nachtmerries, omdat zijn moeder hem verlaten had, met de koffer in de hand weggelopen is.

Marcus erft het huis en meer dan een miljoen gulden, maar ook allerlei brieven. Het dagboekje van zijn vader neemt hem zo in beslag dat hij niet meer kan werken. Hij verwijt zichzelf dat hij met zijn vader niet meer over het verleden heeft gesproken. Marcus ontrafelt zijn familiegeschiedenis. Herinneringen aan vroeger moeten heel anders geduid worden. Marcus valt van de ene verbazing in de andere valt. Soms is het wat te toevallig, zoals de ontmoeting bij de zoektocht naar de plek waar zijn oma gewoond zou hebben.

Doorlopend speelt de zin die Marcus’ vader steeds uitsprak: “Je krijgt meer spijt van wat je niet gedaan hebt, dan van wat je wel doet. Ik kan het weten.” Marcus past dat op zichzelf toe, wil zijn leven weer oppakken, wil kiezen voor zijn gezin, maar wordt steeds in zijn pogingen gefrustreerd. Hij voelt zich verraden, ook door zijn echtgenote Lisanne, en vraagt zich af wat het leven nog voor zin heeft. De ontknoping van Krassels ontroert.

De achtergrond van de auteur (bedrijfsarts, coach) zie je wel terug in de roman. Het zoeken naar wie je bent, veerkracht tonen, het leven weer durven oppikken, keuzes maken, je verhaal durven te vertellen.

De roman - je kunt spreken van een ontwikkelingsroman/psychologiche roman - bestaat uit vier delen, die ieder een fase in het proces markeren dat het hoofdpersonage doormaakt om tot ‘inzicht’ te komen. Ieder deel begint met hoofdstukje over wat Marcus op Walcheren overkomt bij Hendrik en Helena Tavenier. Vandaar uit wordt het verhaal verder ingevuld met wat zich in de maanden ervoor heeft afgespeeld. In totaal beslaat de roman een periode van zo’n zeven maanden. Govaarts is er in geslaagd om belangrijkste personages een ziel te geven. Ieder personage is op zijn/haar manier getekend door het leven, ingekleurd door het verleden.
Steeds is spanning voelbaar, maar er is ook ruimte voor humor.

Er zijn heel wat parallellen tussen de personages te ontdekken: de onzekerheid bij Hans, Marcus en diens zoon Luuk. Alle drie hebben ze een bepaald onvermogen: Hans heeft een geheim dat hij niet durft te vertellen, Marcus ziet zijn leven uiteenvallen (prachtige gesymboliseerd door de ziekte waarbij hij langzamerhand zijn haar over zijn hele lichaam verliest), Luuk wordt gepest op school en begint daardoor te stotteren (maar slaagt erin dit te overwinnen).

De auteur heeft met veel gevoel voor het detail geschreven. Een prachtig voorbeeld daarbij is wat er zich bij de woning van de Taveniers afspeelt. In de tuin worden de bomen gerooid. Dat moet want er is schimmel geconstateerd. “Als je dat niet totaal verwijderd, woekert het voort en valt de boom bij het kleinste briesje op je dag”. En in het slothoofdstuk zegt Hendrik dat je bij het rooien de wortels eruit moet halen. Dat is het zwaarste werk. Een schitterende metafoor die aangeeft welke zoektocht Marcus doormaakt.

En deze zin blijft je bij:
“Een vlieger inde lucht houden is net het leven. Met de juiste tegenwind kom je tot hoogte, haal je capriolen uit, naar links, naar rechts, oei, bijna op de grond en dan weer de lucht in, het komt goed, als je maar verbonden blijft door het touwtje, verbonden met degene op de grond.”
4

Reageer op deze recensie

Meer recensies van Jan Stoel

Gesponsord

Wanneer zijn ploeg vastloopt door een reusachtig bot, gaat Boer Boris samen met Berend en Sam op onderzoek uit. Van welk dier zou dit bot kunnen zijn? Een cavia? Een marmot?

Marie zit op de beste school van de wereld met de allerliefste juf. Als haar klas uitgenodigd wordt om een week te ruilen met een andere klas, logeert Marie zelfs in een villa met zwembad en paarden.

De TikToks die geheimen van leerlingen én docenten onthullen, zijn enorm populair op Lauries school. Maar is het wel echt ongeluk als een meisje uit een van de sappigste TikToks om het leven komt?

Met zeven sleutels kan een bont gezelschap reizigers de schat van de meedogenloze Roverkoning in handen krijgen, als ze langs de zeven bewakers kunnen komen.

Noura leeft met een groot geheim – haar moeder mag absoluut niet ontdekken dat ze bij volle maan in een weerwolf verandert. En dan is er nog dat andere grote geheim ...

Als het afbrokkelende gebouw van Brams middelbare school wordt gesloten, moet hij ergens anders heen dan zijn beste vriend, Theo Thorbecke. Kunnen ze de school nog redden?

De kikkertjes maken weer met veel plezier en humor hun stripboeken. Met hun opbrengsten kunnen ze snoep kopen. Of kunnen ze het beter samen aan iets anders besteden?

Waakgorgel Jukko vertelt de Waakgorgeltjes-in-Opleiding en Melle dat er boven de poolcirkel een groot leger Brutelaars oprukt. De verdedigende Gorgels vallen allemaal in slaap.

Drie tieners bekennen de moord op Mirza. Alle drie hebben ze een motief, maar slechts een van hen is de dader. Wie viel Mirza aan op het feest? Wie is de mystery guest?

Er is een landelijke internetstoring en nu kunnen Quinn en Aaron geen huiswerk maken. Ze moeten een voldoende halen, anders moeten ze stoppen met hun videokanaal.

Een ode aan de allesoverstijgende kracht van vrouwenvriendschap en een intiem portret dat een nooit eerder getoonde kant van Marilyn Monroe laat zien.

Als haar vader haar herinneringen vertelt die niet rijmen met de geschiedenis zoals zij die kent, gaat Olga twijfelen over haar achtergrond.

Dit is het sensationele verslag van hoe Red Bull luidruchtig de Formule 1-wereld instapte en steeds succesvoller werd om uiteindelijk de sport te domineren met Max Verstappen.

Twee advocaten, de een wit, de ander zwart, proberen hun ten onrechte beschuldigde zwarte verdachte van de doodstraf te redden.

Tijdens een roerige debatavond aan de universiteit in Kiev verklaart Dani's jeugdvriend Pavel dat het socialisme dood is. Wanneer Pavel vervolgens verdwijnt, gaat Dani naar hem op zoek.

Journalist Gina deed jarenlang verslag van oorlogen over de hele wereld, maar sinds kort is ze correspondent in Rome. Na een zwoele zomeravond belandt ze in bed met haar jeugdvriend Okke.

Wanneer Poppy anonieme brieven ontvangt, betrokken is bij een ongeval en verrast wordt door een groot geldbedrag, wordt haar veerkracht zwaar op de proef gesteld.

Schrijfster Keet ontdekt dat de eigenaresse van een sjofele strandtent waar ze graag komt, illegaal onderdak biedt aan een groepje jongeren.

Bruce Cable, de extravagante boekhandelaar die zijn winkel bestiert op Camino Island, en de groep schrijvers die hij om zich heen heeft verzameld staan voor een nieuwe uitdaging.

Tanya, een Britse exchange student, komt een jaar lang in het gezin van Natalie en Matt wonen in hun luxe huis in Los Angeles. Ze begint steeds meer te lijken op hun overleden dochter Anabel.

Wanneer haar buurvrouw Kira dood wordt aangetroffen denkt iedereen aan zelfmoord. Maar Nancy is ervan overtuigd dat er kwade opzet is.

Amsterdam, 1824. In de kinderkolonie heerst een hard regime van tucht en discipline. Samen maken Karel en Lize een plan: proberen te ontsnappen uit Veenhuizen ...

Cornelisse en Wertheim selecteerden de mooiste en indrukwekkendste verhalen uit 12,5 jaar Echt gebeurd. Ook op papier beklijven deze verhalen. Een feest om te lezen!

Het team is een oude sekte op het spoor als plotseling de cold case roodgloeiend wordt: een jonge vrouw is sinds een paar dagen spoorloos verdwenen...

Pim Franssen beschrijft zijn reis vol beproevingen van twee jaar en twee dagen door 26 Afrikaanse landen in een oude Land Cruiser.

Over vergeving, spijt hebben van altijd maar doorgaan, het plezier van simpel leven en de kracht die schuilt in gewoon geluk.

Op Ivy's safari’s worden dieren alleen gefotografeerd. Ze stuit daarbij op verzet van de andere witte jagers, maar ze zet vastberaden door.

De zeventigjarige Cecilia kijkt ernaar uit de zomer ongestoord aan de kust door te brengen. Dit plan wordt echter verstoord als ze een onverwachte gast aantreft.

Met zijn kenmerkende opgerolde sokken, zijn taaiheid en wilskracht hoort Søren Lerby bij de absolute boegbeelden van het voetbal.

Als de jonge Ned Maddstone zich na een uit de hand gelopen grap op school plots in een streng bewaakte gevangenis bevindt, ziet de toekomst er veel minder rooskleurig uit.

Als je het lastig vindt om je gewoontes te veranderen, ligt dat niet aan jou. Slechte gewoontes blijf je herhalen, omdat je de verkeerde methode gebruikt.

Miljardair Georg zoekt hulp bij zijn vriend Joe Carling, voor zijn spoorloos verdwenen kleinzoon en enige erfgenaam. Iemand heeft er baat bij heeft als Filip nooit gevonden wordt …

Dumouin wordt geconfronteerd met plekken waar nederlagen, crashes en rivalen een voedingsbodem bleken voor twijfels, frustraties en onzekerheden.

Het jaar van Gwen van Poorten varieerde van paddoceremonies tot botox, van met je partner naar Burning Man en je daar verloven tot het verbreken van die verloving.

Qmusic-dj en brandweerman Tom geeft aan de hand van heftige, verdrietige, leuke en soms idiote verhalen een eerlijk en inzichtelijk beeld van het leven van een brandweerman.