Verwarrend mooi

Een huis, heel veel standbeelden, een oneindig aantal kamers waar het water in- en uitstroomt én een hoofdpersonage dat zijn eigen geschiedenis niet meer weet. De ingrediënten waarmee Susanna Clarke aan het werk gaat zijn beperkt en op zijn minst vreemd te noemen. Het vergt dan ook een bepaald inlevingsvermogen van de lezer om er in mee te gaan én het ook 'genoeg' te vinden. Want, ondanks de literatuur-met-hoog-fantasy-gehalte, heeft 'Piranesi' geen compleet uitgewerkte wereld zoals doorwinterde fantasy-liefhebbers het graag zien.

Hoofdpersonage Piranesi is het grootste deel van de tijd alleen in het huis. Twee maal per week heeft hij een afspraak met De Ander, maar dat gaat er vrij afstandelijk aan toe en roept steeds meer vraagtekens bij Piranesi op. Die vraagtekens heb je als lezer ook, want wat is er nu eigenlijk aan de hand? Waarom zit Piranesi in dat huis? En waarom zijn hij en De Ander de enige levende mensen in het huis? Langzaamaan geeft Susanna Clarke je steeds meer puzzelstukjes om het beeld compleet te krijgen, maar het duurt wel even voor je genoeg kan invullen om niet in verwarring te raken. Dat wil zeggen dat je de eerste dertig bladzijden even moet doorlezen, zonder je al te druk te maken, en gewoon te genieten van de beschrijvingen. Alles wordt uiteindelijk duidelijk en lijkt dan ook helemaal niet meer zo ingewikkeld, maar je hebt bij de start van het boek gewoon erg weinig houvast en haakjes om iets aan op te hangen. Dus je moet zelf de kapstok even bouwen.

Qua stijl houdt Clarke het gelukkig erg basic. Ze schrijft op een erg toegankelijke manier en dat geeft ook tegengewicht voor de uitdagende inhoud. Makkelijk is het niet te noemen, maar je snapt bij een eerste lezing wel direct waar de auteur heen wil met wat ze schrijft. Het voelt niet te bondig aan, maar tegelijkertijd zijn er geen al te lange uitwijdingen over bijzaken. Ze beschrijft de omgeving in het huis bij vlagen erg gedetailleerd, zodat je je van een bepaalde kamer of een standbeeld een erg goede voorstelling kan maken, en op andere momenten geeft ze het verhaal voorrang en houdt ze de beschrijving erg summier.

Er valt weinig te zeggen over de personages, gewoon omdat er niet zoveel zijn (die er echt toe doen). Piranesi is het hoofdpersonage en vult het merendeel van het boek in zijn eentje. Je leert hem kennen, maar ook weer niet echt, want hoe goed kent hij zichzelf nu eigenlijk? Het is met name de ontdekkingstocht waaraan Piranesi begonnen is, die je als lezer ook volgt. Door de bladzijden heen, leert Piranesi steeds meer over zijn achtergrond, maar echt ontwikkelen doet hij niet. Dat heeft ook tot gevolg dat je als lezer aan het einde een klein beetje op je honger blijft zitten qua voldoening.

De thematiek in 'Piranesi' zal voor elke lezer anders zijn. Waar de ene lezer er eenzaamheid uithaalt, zal de ander er misschien een stuk respect voor het heelal uithalen. Het is maar net hoe je het leest. Susanna Clarke biedt bepaalde aspecten aan en laat ze dan bij de lezer liggen. Op die manier kan je er zelf over nadenken en krijg je ook een heel eigen kijk op het verhaal.

'Piranesi' is een origineel boek, dat eigenlijk net té beknopt uitgewerkt is om de lezer compleet te overrompelen. Toch is het net daardoor ook toegankelijker en kan je er moeiteloos van genieten. Het is een puzzel, waarin de creativiteit van de lezer uitgedaagd wordt, maar waarbij er toch enkele kansen niet gegrepen zijn om het verhaal op een ander niveau te tillen.