Lezersrecensie
Barsten scheuren uit
Vijf mannen zijn met elkaar bevriend sinds ze tijdens hun studie in Leiden deel uitmaakten van dezelfde jaarclub van het corps. Zij koesteren de vriendschap en vieren ieder lustrum uitvoerig.
Een van hen, Xavier Wiegers, is Tweede-Kamerlid namens een invloedrijke partij, rechts van het midden. De denkbeelden die hij via de media, in lezingen en publicaties uit, verrechtsen in hoog tempo. Denkbeelden die niet door zijn vrienden worden gedeeld, maar die de vriendschap niet in de weg staan.
In de aanloop naar de viering van de veertigjarige vriendschap, worden de vrienden individueel benaderd door een journaliste die de politicus wil portretteren. Een van de mannen krijgt haar projectplan in handen. Zij blijkt de in haar ogen verwerpelijke denkbeelden aan de kaak te willen stellen én te willen onderzoeken in hoeverre het corporale studentenmilieu fungeert als broeinest van reactionaire ideeën.
Om uiteenlopende redenen houden de vrienden een interview met de journaliste af.
In een goeddoordacht weefsel van gedachten, herinneringen, ontboezemingen in gesprekken en briefwisselingen en gebeurtenissen in het nu leren we de hoofdpersonen kennen.
Zijn vrienden zien met lede ogen hoe Xavier zich steeds extremer uitdrukt. De een distantieert zich duidelijker van zijn uitspraken dan de ander. “Nederland is planologisch en infrastructureel gewoon slecht ontworpen met het oog op de 21e eeuw, dat heeft niet zo zeer te maken met immigratie of vluchtelingen, ….” Langzaam dringt de vraag zich bij hen op of verschillen in wereldbeeld nog zijn te rijmen met de vriendschap.
Asscher werkt het thema vriendschap en de grenzen ervan uit in verschillende benaderingen van vriendschap, kunstig verpakt in de tafelredes tijdens de lustrumviering.
Stilaan dreigen kleine barstjes uit te scheuren tot onoverbrugbare kloven. “… zonder dat je je voldoende realiseert hoe je daarmee aan het pootjebaden bent in bijzonder troebel politiek water.”
Werpt de ontsporing van één van de vrienden een schaduw over de hele groep of heeft de groep verzaakt tijdig in te grijpen waardoor de schaduw van de vriend niet meer gelukkig stemt?
Het zorgvuldig taalgebruik leest prettig en de nuancering ervan past bij de verschillende karakters: de poëtische diplomaat, de zachtmoedige wetenschapper, de zakelijke mannen van de wereld en de gehaaide politicus.
Het boek raakt aan het genre van de sleutelroman. Sommige personages en gebeurtenissen zijn een duidelijke verwijzing naar de realiteit, inclusief namen en locaties.
Jammer dat toeval soms een cruciale rol heeft in het verloop van het verhaal. Dat had misschien anders gekund. Niettemin houden de voortdurende spanning rond de lustrumviering, de gedachten over vriendschap en de vasthoudendheid van de journaliste de lezer in hun greep.