Spinoza's affecten

Moors, Els
Mijn nachten met Spinoza; roman/Els Moors.- Amsterdam: Uitgeverij De Arbeiderspers,<2021>.-344 pagina's; 22 cm.
ISBN 978 90 296 4342 2
Els Moors was Dichter des Vaderlands in België. Ze gaf les Creative Writing o.a. in Arnhem aan de Artez Hogeschool.
Deze roman, autofictie als je wilt, gaat uit van de 48 stellingen over de affecten uit de Ethica van Spinoza, zoals in Begeerte is de essentie van de mens, voor zover ze wordt begrepen als gedwongen om door een van haar aandoeningen iets te doen. Toen ik net was beginnen te lezen heb ik me ingespannen om het verband te zien met de teksten van Moors over haar eigen dagelijks leven onder die stellingen. Die zijn er eigenlijk niet in directe zin. Behalve dan dat Moors in haar dagelijks leven vanzelfsprekend te maken heeft met deze affecten. Ook Blijdschap, Droefheid, Verlangen, Haat, Minachting, Schaamte, Liefde passeren tot alle 48 emoties aan toe. Spinoza wil deze affectien dmv de ratio beheersen. Moors geeft in haar beschrijvingen van de dag, ze hield zich aan het dagelijks beschrijven van haar eigen opeenvolgende 48 dagen, aan dat juist het menselijk bestaan in essentie bestaat uit deze affecten. We moeten zien om te gaan met de opeenvolgende, wisselende affecten die onze dagen beheersen. Voor mij sprongen vooral de begeerten er uit. Tot op het laatst doet Moors gewag van wat ze eet en drinkt en van haar seksuele aanvechtingen en toegevingen. In die laatste is ze expliciet, wat ik in feministische zin vind toe te juichen. Daarnaast doet ze uitvoerig verslag van haar stemmingen, het weer, haar gesprekken met A, de psychotherapeute. Ze is verlaten door haar, getrouwde, veel oudere minnaar die voor zijn gezin kiest. Dit gegeven vormt de rode draad doorheen het boek. Haar verdriet, geknakte ego, boosheid zijn dagelijks te overwinnen aandoeningen. En, de dagelijks praktijk van Moors zit vol activiteit. Ze ontmoet mensen op literaire festivals, op straat, in het café, aan de kust met vakantie. Ze appt met vrienden en geliefden, behalve met deze H, haar grote liefde, door wie ze is verlaten.
Ik vind de eerlijkheid waarmee Moors haar eigen affecten benadert heel fris. De ongekunsteldheid en vanzelfsprekendheid waarmee ze haar dagen beschrijft, heel natuurlijk en zonder enige poeha.
Het omslagontwerp naar een tekening van Da Vinci uit Dierenstudies, toont een luipaard dat een hert de keel doorbijt. De sterkere doodt de zwakkere. En zo gaat dat, in de natuur, of we dat willen of niet..