Oorlog en angst

Soelaima is een jonge vrouw, geboren in Damascus. Ze lijdt aan angsten en is daarvoor in therapie bij haar psycholoog. Daar ontmoet ze in de wachtkamer Nasiem, die ook wordt behandeld vanwege angsten en ze beginnen voorzichtig een relatie. De oorlog verbreekt hun verhouding. Nasiem vlucht naar Europa. Soelaime blijft en pendelt, afhankelijk van het oorlogsgeweld, tussen Beiroet en Damascus op en neer. Wat is nog veilig, wat is misschien bedreigend en wat is ronduit gevaarlijk? Ze ontvangt een manuscript van Nasiem. Het verhaal lijkt erg op haar eigen leven: de onveilige situatie, het niet geaccepteerde verlies van haar vader, de moeizame verhouding met haar moeder, de verdwijning van haar broer. Dat te lezen vergroot haar angsten en haar zicht op de werkelijkheid. Zijn de gebeurtenissen werkelijk gebeurd? Bestaat Nasiem wel echt of heeft ze zich dat ingebeeld? Soelaima zakt steeds verder weg in haar angsten. Ze dicht mensen en situaties om haar heen allerlei betekenissen toe en geeft er haar eigen negatieve invulling aan. De verwoestende oorlog om haar heen maakt een normaal evenwichtig leven ook niet meer mogelijk.

Dima Wannous (1982) is een Syrische auteur. Ze studeerde Franse literatuur in Damascus en Parijs. Ze werkte voor kranten, radio en tv. Ze behoort tot de Beirut39, een groep jonge auteurs uit het Midden-Oosten. De opgejaagden is genomineerd voor de International Prize for Arabic Fiction. Het boek is uit het arabisch vertaald door Djûke Poppinga.

De opgejaagden is een boek dat de verwoestende psychische gevolgen van een oorlog goed weergeeft. In deze Syrische strijd worden de onzekerheden voelbaar; het is niet duidelijk wie tegen wie vecht en wat de voorwaarden zijn om te overleven. Bij kwetsbare personen, die al in het gewone leven zich moeilijk staande kunnen houden, is de psychische schade zo mogelijk nog groter. Het boek is opgebouwd uit twee delen die in elkaar schuiven. De hoofdstukken van het verhaal van Soelaima en de hoofdstukken van het manuscript van Nasiem wisselen elkaar af. De onzekerheid over wat gedachten en veronderstellingen zijn en wat daadwerkelijk is gebeurd neemt daardoor toe. Dat wordt nog eens versterkt door het voortdurend oproepen van vragen. Het vraagteken is in de tekst een veel gebruikt leesteken. Wat is er gebeurd? Wat zou kunnen komen? Wat heeft iemand gedacht? Antwoorden worden doorgaans niet gegeven; het blijft bij veronderstellingen en aannames, die de angst vergroten en het dagelijks leven niet erg leefbaar maken.

De opgejaagden is een boek over angst en onzekerheid en de psychische schade die een oorlog aanricht. De gekozen vorm maakt het verhaal niet gemakkelijk leesbaar. Het voortdurend ter discussie stellen wat er gebeurd zou kunnen zijn en het voortdurend opwerpen van vragen zonder antwoorden maakt wel de angst en onzekerheid duidelijk, maar draagt er ook aan bij dat de lezer kan afhaken.