De wereld draait door

Na jarenlang voor diverse hulporganisaties te hebben gewerkt is verpleegkundige Astra vanuit Midden-Amerika op het vliegveld van München gestrand. Op het vliegtuig gezet door haar collega’s want ze is te oud en functioneert steeds moeilijker. Astra heeft geen idee waar ze naar toe zal gaan. Er is geen plan, geen geld, geen familie en ze kent verder niemand. Ze hangt daarom een hele dag al rokend en doelloos rond bij de draaideur van de hal van het vliegveld. Passanten die door de draaideur naar binnen komen of weggaan roepen herinneringen op aan personen en gebeurtenissen in haar leven. Ze heeft al werkend in de zorg over de hele wereld gezworven, heeft veel vreemde verhalen gehoord en is zelf ook in veel bizarre situaties geraakt. Dat heeft ze allemaal overleefd; maar wat moet er nu van haar worden? Wie heeft haar nog nodig of zal voor haar zorgen?

Katja Lange-Müller (1951) is een Duitse auteur. Geboren in de Oost-Berlijn mocht ze niet studeren vanwege antisocialistisch gedrag. Ze begon met schrijven tijdens de nachtdiensten als verpleegkundige in een gesloten psychiatrische inrichting. Ze verhuisde naar West-Berlijn om onder de repressie van het DDR-regime uit te komen. Haar oeuvre is omvangrijk en omvat een tiental romans. Drehtür verscheen in 2016 en in 2018 volgde de Nederlandse vertaling van Els Snick en Ilse Josepha Lazaroms.

Draaideur is een raamvertelling. Astra blijft op haar plaats bij de draaideur en laat haar gedachten, door de associaties die voorbijgangers oproepen, de vrije loop. Dat maakt de vertelling erg anekdotisch. De verschillende verhalen hangen als los zand aan elkaar. Uit het geheel komt niet goed naar voren wat haar drijfveren al die jaren zijn geweest en wat haar heeft bewogen om al werkend in de zorg de wereld over te gaan. De toon van de vaak bizarre verhalen is afstandelijk. Ze neemt situaties waar, hoort verhalen aan, maar lijkt er zelf niet bij betrokken te zijn. De eenzaamheid die zo schrijnend zichtbaar wordt op het vliegveld van aankomst, lijkt de uitkomst van een heel leven dat door afstand tot de ander wordt gekenmerkt. Vaak worden heel lange zinnen, met veel bijzinnen gebruikt om een situatie te verduidelijken, maar dat maakt de afstand tot de hoofdpersoon alleen maar groter.

Draaideur is een roman over een moeizaam leven. De opzet van het boek als raamvertelling is goed. Maar de gebeurtenissen zijn weinig spannend geschreven en de uitwerking is vaak langdradig. Dat maakt het in- en meeleven met de hoofdpersoon erg lastig. Het geheel is als een draaideur: er blijft weinig van hangen.