I Love Lyra

Tijdens het lezen van de Noorderlicht-trilogie (aan het eind van de vorige eeuw) heb ik Lyra in mijn hart gesloten.
‘Het boek van Stof’ is bedoelt als losstaande trilogie, naast Noorderlicht. In het eerste deel ‘La Belle Sauvage’ is Lyra nog een baby en komen we erachter hoe ze terecht is gekomen in het Jordan College in Oxford.
‘Het geheime bondgenootschap’ speelt zich af zeven jaar na Noorderlicht en Lyra is inmiddels 20 jaar.
Ik ben nog meer van haar gaan houden!

Dit is een boek vol verdriet. Daarom zijn er misschien ook zoveel negatieve recensies. Ik zie een diepere laag. Misschien is dat niet zo bedoelt door Pullman maar ik voel dat gewoon en dat maakt dit boek zo bijzonder voor mij. Ik leg uit:

Na een paar hoofdstukken is snel duidelijk dat Lyra tijdens haar puberteit niet ten goede is veranderd. Als argeloze 13-jarige stond ze overal voor open, niets was haar te gek. Dat is verdwenen. Lyra is kortaf, zwijgzaam, zo nu en dan ronduit chagrijnig en haar fantasie en verbeeldingskracht zijn volledig verdwenen. Ze leest boeken van wetenschappers die beweren dat dæmonen niet bestaan en alleen maar hersenspinsels zijn. Niet vreemd dat er in de loop der jaren een steeds grotere afstand is ontstaan tussen Lyra en haar eigen dæmon Pantalaimon.
Tja, da’s wel even schrikken.
Van de andere kant: we maken zo’n periode van twijfel en vraagtekens allemaal wel een keer mee in ons leven. Toch?

En nu de diepere laag: het gevoel van Lyra zie je als lezer terug in de wereld om haar heen. Die wereld is al zijn magie, avontuur, hartelijkheid en plezier kwijt. Eigenlijk lijkt het nu veel meer – behalve de dæmonen dan – op onze eigen wereld. Pullman trekt alle registers open: politieke onrust, oorlog, vervolging, rechtspopulisme, geloofsradicalisme, rassenongelijkheid, pharamcybedrijven die onbeperkt hun gang kunnen gaan, vluchtelingen die nergens worden toegelaten en (letterlijk) als nummers worden behandeld.

Gezien de vorige vier boeken vol met heksen en gepantserde beren, blijf je als lezer hopen op een fantastische of krankzinnige gebeurtenis.
Die komt niet! En dat zal menig lezer teleurstellen.

Maar eerlijk: mijn Lyra was er nog steeds en ik zag elk hoofdstuk een beetje meer van haar terugkomen.
Ik vertrouw op Pullman en geloof dat hij ons juist boos, gefrustreerd en verraden wil laten voelen. Volgens mij is dit nu juist de reis die we maken in ‘Het boek van Stof’. Een reis weg van het totalitaire ideologische denken en op weg naar ‘plezier’. Plezier dat niet hoeft te komen van iets fantastisch of iets krankzinnigs, maar plezier dat komt uit kleine dingen: een man die een dek kaarten cadeau doet of een secretaresse die eindelijk voor zichzelf durft op te komen.
Dit boek laat zien wat er gebeurt als het plezier verdwijnt. Net als Lyra voelen we ons dan leeg, verdrietig en alleen.
Maar … er is altijd een weg terug.
We hebben gewoon een derde deel nodig om daar te komen.
Ik kan niet wachten !