De verloren zoon komt thuis

Een jonge man keert na vijftien jaar terug naar Rome. Toen hij vijf was, scheidden zijn ouders en zijn moeder nam hem mee naar Parijs, waar hij opgroeide bij zijn oom. Twee jaar later stierf zij, en nu, op twintigjarige leeftijd, belt zijn vader hem op. Hij betaalt het vliegtuigticket en dringt erop aan dat Mario aanwezig is bij zijn aanstaande huwelijk. De vader wil de familie, die jaren geleden uiteenviel, opnieuw opbouwen – met een nieuwe vrouw en zijn enige zoon. Het doet denken aan het bijbelse verhaal van de verloren zoon.

Uit nieuwsgierigheid, wat Mario zelf zijn ‘beschikbaarheid’ noemt, begint hij aan de reis terug naar Rome. Maar niets is wat het lijkt. Hij belandt in een wereld van verstoorde, zelfs incestueuze familierelaties. Een verdrongen trauma komt naar boven. Hoe vind je dan de weg naar genezing?

Moravia gebruikt deze extreme dynamiek niet om te shockeren, maar om iets fundamenteels bloot te leggen: wat er gebeurt wanneer liefde ontbreekt en intieme relaties verworden tot machtsspelletjes. Mario’s jeugdtrauma beïnvloedt hem diep. Net zoals zijn moeder hem aantrok en afstootte, slaagt hij er niet in een liefdevolle, stabiele band met een vrouw op te bouwen. Hij raakt gevangen in een web van aantrekken en afstoten.

* Sterk introspectief - We zitten voortdurend in het hoofd van Mario. Zijn reis naar Rome is tegelijk een innerlijke tocht, een zoektocht naar betekenis, identiteit en relaties.
De vertroebelde relatie met zijn moeder en haar bijna perverse manier van het mengen van intimiteit en macht, doet sterk denken aan borderline. Het zal Mario blijvend tekenen. In het vliegtuig ontmoet hij een moeder met haar dertienjarige dochter, en in de ogen van dat meisje ziet hij zijn eigen moeder. Het is een terugkerend patroon: Mario projecteert zijn verleden op vrouwen. Alle personages bewegen zich in een sfeer van aantrekken en afstoten, van verlangen en afweer. Het zijn pathologische relaties, ver van gezonde intimiteit.

* De moeder - Zij belichaamt instabiliteit en verleiding. Haar gedrag richting Mario is ambigu: tegelijk zorgend en erotisch geladen. Ze gebruikt intimiteit als een manier om macht te behouden, niet om liefde te geven. Ze biedt geen stabiele, veilige hechting. Voor de kleine Mario creëert dit een dubbele boodschap: nabijheid betekent gevaar maar nabijheid is ook verlangen. Hij heeft geen gezonde basis voor vertrouwen en nabijheid. In zijn volwassen leven zoekt hij steeds bij andere vrouwen die nabijheid en intimiteit. Het worden relaties van aantrekken en afstoten, machtspelletjes.

* De vader - Hij staat voor macht, autoriteit en ratio. Maar hij is kil en berekend - een architect zeg maar - maar niet warm en verzorgend. Hij belichaamt een zekere orde en structuur maar zonder emotionele warmte. Hij roept zijn zoon terug naar Rome maar dat is kille berekening. Hij handelt strategisch uit eigenbelang.

* Mario - Voor hem blijven twee opties open: of zijn vader volgen of tegen zijn vader ingaan en blijven zoeken naar betekenis in pathologische relaties. Voor Mario blijkt het onmogelijk om echte intimiteit te vinden. De mens is fundamenteel alleen.

Moravia toont hiermee aan dat zelfs de meest intieme relaties, zoals ouder-kind of koppels) niet ontsnappen aan macht en vervreemding. Liefde is niet vanzelfsprekend; het wordt vervangen door strategie en angst.
Zelfs familie wordt een arena van liefdeloze machtsstrijd en manipulatie.

DE REIS NAAR ROME - De reis naar Rome is niet alleen een fysieke reis of een geografische bestemming, het is een symbool voor Mario's innerlijke reis. Een psychologische beweging: terug naar de oorsprong, terug naar de bron, naar het huis van zijn vader, naar het trauma dat hij heeft verdrongen.

En hoewel Mario fysiek beweegt, neemt hij zijn innerlijke leegte mee. Pas door die leegte onder ogen te zien, kan er iets veranderen. Rome is niet alleen een stad, maar een spiegel van zijn psyche.

En bij uitbreiding staat Mario symbool voor de naoorlogse Italiaan (of mens) die zijn weg zoekt in een veranderende wereld die snel moderniseert en seculariseert, en de zoektocht naar nieuwe maatschappelijke waarden. De samenleving is in crisis en oude structuren zoals familie, autoriteit en orde brokkelen af en in die leegte zoeken mensen naar betekenis. Vaak op destructieve manieren.

Hoewel het boek interessante thema's aanreikt en een sterke maatschappelijke en filosofische laag bevat, zorgt de voortdurende introspectie ervoor dat het verhaal soms traag aanvoelt. Elke gedachte en kleine handeling wordt zo nauwgezet beschreven dat het ritme en mijn leesplezier vertraagde.