Meer dan 5,6 miljoen beoordelingen en recensies Organiseer de boeken die je wilt lezen of gelezen hebt Het laatste boekennieuws Word gratis lid
×
Hebban recensie

Kat en muisspel tijdens het Manhattanproject

Marieke Scheers 11 december 2020 Hebban Recensent

Aan het ontstaan van de historische roman Hannahs vlucht van de Amerikaanse film-, theater- en televisieregisseur en schrijfster Jan Eliasberg (1954) liggen twee vragen ten grondslag. De eerste kwam na het lezen van een artikel in de New York Times van 7 augustus 1945, waar in een korte zin was te lezen dat de Amerikanen de atoombom nooit zouden kunnen hebben ontwikkeld zonder de kennis van een vrouwelijke 'niet-arische' natuurkundige. Onderzoek leidde de schrijfster naar het verhaal van dr. Lise Meitner die als joods en vrouwelijk wetenschapper uit de geschiedenis is gewist. De tweede vraag is waarom de Duitsers tijdens de oorlog helemaal niets ontwikkeld hadden op het gebied van kernsplitsing. Die vraag is nooit beantwoord en de geheimen zijn meegegaan in het graf van betrokken personen.

Het zoeken naar antwoorden op deze vragen kostte Eliasberg jaren van onderzoek en leverde veel informatie op over een stuk oorlogsgeschiedenis. Door gebruik te maken van een chronologische tijdlijn van de gebeurtenissen en het opvoeren van bestaande historische figuren, vormde zich een basis voor dit fictieve verhaal over natuurkunde, wetenschap, spionage, leugens en de kracht van liefde. De vertaling is van Marja Berg.

Het boek heeft twee tijdlijnen, waarvan de ene speelt in Los Alamos 1945 en de andere in Berlijn 1938. Het boek begint met Majoor Jack Delaney die aankomt op het terrein van het Manhattanproject, waar een club briljante wetenschappers onder militair bewind bezig is met de ontwikkeling van een vernietigingswapen. Wat de ‘gadget’ wordt genoemd, is in werkelijkheid de atoombom die later gebruikt zal worden om de oorlog met Japan te beëindigen. Doel van Delaneys bezoek is het ontmaskeren van een spion, die onderzoeksresultaten doorspeelt aan nazi-Duitsland. Naam van de beoogde spion is Hannah Weiss, een van de wetenschappers.

Wat volgt is een kat-en-muisspel tussen Delaney en Weiss. Hij een kei in het ondervragen van mensen en zij is superintelligent en welbespraakt. Het levert zeer goed uitgewerkte dialogen op, waarbij de lezer op moet letten, want het tempo is hoog en het zit allemaal heel slim in elkaar. Tijdens de gesprekken tussen deze twee personages ontstaat er een aantrekkingskracht, maar of die nu door manipulatie tot stand wordt gebracht of door werkelijke gevoelens, houdt de schrijfster lang in het midden. Het kat-en-muisspelletje is daardoor niet enkel tussen de personages van kracht, maar strekt zich ook uit naar de lezer, want er zijn heel veel leugens en geheimen en de waarheid ligt daar ergens tussenin.

De schrijfwijze van Eliasberg is opmerkelijk goed: de vele dialogen zijn ijzersterk, de setting en situaties zijn mooi beschreven en de personages leven en dagen elkaar uit. De zinnen zijn met regelmaat poëtisch mooi en trekken het verhaal naar een hoog niveau. Dat de schrijfster ervaring heeft met het schrijven van scripts en het regisseren van films is terug te vinden in dit boek, want het leeft en sprankelt en is goed te visualiseren.

Een roman die is gebaseerd op wetenschap en natuurkunde vraagt van de lezer concentratie. De lezer krijgt veel mee over natuurkunde, atoomsplitsing en wetenschap, maar het is nergens te technisch. Deze toevoegingen hebben wel een vertragende werking op de loop van het verhaal. Spannender is het deel waar het werkelijk omdraait, namelijk het verleden van Hannah. Door de ondervragingen van Delaney geeft Hannah haar visie van de gebeurtenissen in delen prijs in hoofdstukken die terugblikken naar haar tijd in het Kaiser-Willem-instituut in Berlijn 1938. De opkomst van het naziregime en de restricties voor de joden komen daarbij volop aan bod, maar ook de geheimen rondom homoseksualiteit in die periode en de onderdrukking van vrouwen in wetenschappelijke banen zijn onderdeel van het verhaal.

Hannahs vlucht is een complex, boeiend en goed geschreven boek waarin thema’s als oorlog, wetenschap, diversiteit, discriminatie, leugens, liefde en geloof zijn verweven tot een roman die feit en fictie in de vorm van fictieve personages en werkelijke historische gebeurtenissen naadloos combineert.

Reageer op deze recensie

Meer recensies van Marieke Scheers

Gesponsord

Wanneer zijn ploeg vastloopt door een reusachtig bot, gaat Boer Boris samen met Berend en Sam op onderzoek uit. Van welk dier zou dit bot kunnen zijn? Een cavia? Een marmot?

Marie zit op de beste school van de wereld met de allerliefste juf. Als haar klas uitgenodigd wordt om een week te ruilen met een andere klas, logeert Marie zelfs in een villa met zwembad en paarden.

De TikToks die geheimen van leerlingen én docenten onthullen, zijn enorm populair op Lauries school. Maar is het wel echt ongeluk als een meisje uit een van de sappigste TikToks om het leven komt?

Met zeven sleutels kan een bont gezelschap reizigers de schat van de meedogenloze Roverkoning in handen krijgen, als ze langs de zeven bewakers kunnen komen.

Noura leeft met een groot geheim – haar moeder mag absoluut niet ontdekken dat ze bij volle maan in een weerwolf verandert. En dan is er nog dat andere grote geheim ...

Als het afbrokkelende gebouw van Brams middelbare school wordt gesloten, moet hij ergens anders heen dan zijn beste vriend, Theo Thorbecke. Kunnen ze de school nog redden?

De kikkertjes maken weer met veel plezier en humor hun stripboeken. Met hun opbrengsten kunnen ze snoep kopen. Of kunnen ze het beter samen aan iets anders besteden?

Waakgorgel Jukko vertelt de Waakgorgeltjes-in-Opleiding en Melle dat er boven de poolcirkel een groot leger Brutelaars oprukt. De verdedigende Gorgels vallen allemaal in slaap.

Drie tieners bekennen de moord op Mirza. Alle drie hebben ze een motief, maar slechts een van hen is de dader. Wie viel Mirza aan op het feest? Wie is de mystery guest?

Er is een landelijke internetstoring en nu kunnen Quinn en Aaron geen huiswerk maken. Ze moeten een voldoende halen, anders moeten ze stoppen met hun videokanaal.

Een ode aan de allesoverstijgende kracht van vrouwenvriendschap en een intiem portret dat een nooit eerder getoonde kant van Marilyn Monroe laat zien.

Als haar vader haar herinneringen vertelt die niet rijmen met de geschiedenis zoals zij die kent, gaat Olga twijfelen over haar achtergrond.

Dit is het sensationele verslag van hoe Red Bull luidruchtig de Formule 1-wereld instapte en steeds succesvoller werd om uiteindelijk de sport te domineren met Max Verstappen.

Twee advocaten, de een wit, de ander zwart, proberen hun ten onrechte beschuldigde zwarte verdachte van de doodstraf te redden.

Tijdens een roerige debatavond aan de universiteit in Kiev verklaart Dani's jeugdvriend Pavel dat het socialisme dood is. Wanneer Pavel vervolgens verdwijnt, gaat Dani naar hem op zoek.

Journalist Gina deed jarenlang verslag van oorlogen over de hele wereld, maar sinds kort is ze correspondent in Rome. Na een zwoele zomeravond belandt ze in bed met haar jeugdvriend Okke.

Wanneer Poppy anonieme brieven ontvangt, betrokken is bij een ongeval en verrast wordt door een groot geldbedrag, wordt haar veerkracht zwaar op de proef gesteld.

Schrijfster Keet ontdekt dat de eigenaresse van een sjofele strandtent waar ze graag komt, illegaal onderdak biedt aan een groepje jongeren.

Bruce Cable, de extravagante boekhandelaar die zijn winkel bestiert op Camino Island, en de groep schrijvers die hij om zich heen heeft verzameld staan voor een nieuwe uitdaging.

Tanya, een Britse exchange student, komt een jaar lang in het gezin van Natalie en Matt wonen in hun luxe huis in Los Angeles. Ze begint steeds meer te lijken op hun overleden dochter Anabel.

Wanneer haar buurvrouw Kira dood wordt aangetroffen denkt iedereen aan zelfmoord. Maar Nancy is ervan overtuigd dat er kwade opzet is.

Amsterdam, 1824. In de kinderkolonie heerst een hard regime van tucht en discipline. Samen maken Karel en Lize een plan: proberen te ontsnappen uit Veenhuizen ...

Cornelisse en Wertheim selecteerden de mooiste en indrukwekkendste verhalen uit 12,5 jaar Echt gebeurd. Ook op papier beklijven deze verhalen. Een feest om te lezen!

Het team is een oude sekte op het spoor als plotseling de cold case roodgloeiend wordt: een jonge vrouw is sinds een paar dagen spoorloos verdwenen...

Pim Franssen beschrijft zijn reis vol beproevingen van twee jaar en twee dagen door 26 Afrikaanse landen in een oude Land Cruiser.

Over vergeving, spijt hebben van altijd maar doorgaan, het plezier van simpel leven en de kracht die schuilt in gewoon geluk.

Op Ivy's safari’s worden dieren alleen gefotografeerd. Ze stuit daarbij op verzet van de andere witte jagers, maar ze zet vastberaden door.

De zeventigjarige Cecilia kijkt ernaar uit de zomer ongestoord aan de kust door te brengen. Dit plan wordt echter verstoord als ze een onverwachte gast aantreft.

Met zijn kenmerkende opgerolde sokken, zijn taaiheid en wilskracht hoort Søren Lerby bij de absolute boegbeelden van het voetbal.

Als de jonge Ned Maddstone zich na een uit de hand gelopen grap op school plots in een streng bewaakte gevangenis bevindt, ziet de toekomst er veel minder rooskleurig uit.

Als je het lastig vindt om je gewoontes te veranderen, ligt dat niet aan jou. Slechte gewoontes blijf je herhalen, omdat je de verkeerde methode gebruikt.

Miljardair Georg zoekt hulp bij zijn vriend Joe Carling, voor zijn spoorloos verdwenen kleinzoon en enige erfgenaam. Iemand heeft er baat bij heeft als Filip nooit gevonden wordt …

Dumoulin wordt geconfronteerd met plekken waar nederlagen, crashes en rivalen een voedingsbodem bleken voor twijfels, frustraties en onzekerheden.

Het jaar van Gwen van Poorten varieerde van paddoceremonies tot botox, van met je partner naar Burning Man en je daar verloven tot het verbreken van die verloving.

Qmusic-dj en brandweerman Tom geeft aan de hand van heftige, verdrietige, leuke en soms idiote verhalen een eerlijk en inzichtelijk beeld van het leven van een brandweerman.