Indrukwekkend (oorlogs)verhaal

Amstelveen 2000.
Als de kleindochter van de 77 jarige Anna vraagt of ze haar oma voor een schoolproject mag interviewen over Anna’s leven tijdens de oorlog, antwoord Anna na even stil geweest te zijn dat ze geen interview wil geven omdat ze te veel heeft meegemaakt waar ze niet over wil en kan praten. Deze vraag plant echter wel een zaadje bij Anna, de herinneringen aan die tijd komen naar boven en ze kan ze niet meer tegenhouden.
In een opwelling boekt ze een reis naar Minsk de stad waar ze als Joodse jonge vrouw naar toe gedeporteerd is.

Minsk 1941
De 18 jarige Joodse Anna is in 1941 samen met haar ouders en broertje vanuit hun woonplaats Hamburg op transport gezet naar een getto in Minsk om daar te wonen en werken. Anna komt er al snel achter wat dit leven inhoudt, de hoop op een goede toekomst die het gezin beloofd was na de ontberingen in Hamburg onder de nazzi’s verdwijnt al snel en Anna krijgt te maken met wreedheid en verlies. Mede door haar werk voor het verzet komt Anna op een harde manier ook tot het besef dat niet alle “goede” mensen alleen maar goede dingen doen en “foute” mensen alleen maar fout zijn. Het is niet zo zwart/wit.

Het verhaal heeft twee tijdslijnen 2000 en 1941-1942.
Aline van Wijnen heeft in haar vorige historische romans (Het geheime kistje van Elle, de verloren dromen van Valeria en Rachels wens) al laten zien dat zij als geen ander heden en verleden in elkaar kan laten overlopen. De oude Anna vertelt iets over haar herinneringen en in het volgende hoofdstuk loop je met de 18 jarige Anna door het Getto van Minsk.

Doordat Anna in 2000 terug gaat naar Minsk komen haar herinneringen steeds meer terug, zelfs gebeurtenissen die ze dacht kwijt te zijn komen weer naar boven en daardoor begrijp je als lezers steeds beter waarom het voor Anna zo moeilijk was en is om te vertellen over haar leven tijdens de oorlog.
Door kijken naar en lezen over het verleden krijg je inzichten in het heden.

Ik had de eer om dit boek al voor de verschijningsdatum te mogen lezen, maar dit beïnvloedt zeker mijn oordeel niet. Het is een prachtig (oorlogs)verhaal over het leven van een ogenschijnlijk “gewone” vrouw die in een “ongewone” tijd leeft. Ze is dapper en doet wat ze denkt dat nodig is, ondanks verlies, verraad, honger en wreedheid. Maar door Anna’s veerkracht is het nergens alleen maar een triest verhaal, ik moest zeker af en toe ook (glim)lachen tijdens de tranen van ontroering.
Het boek is zo beeldend geschreven dat het verhaal verfilmd zou kunnen worden, ik zag tijdens het lezen de beide Anna’s door Minsk, het getto en de omgeving lopen terwijl ik nog nooit in Belarus geweest ben.

Een van de mooiste citaten in het boek vind ik: “ik besef nu pas dat ik dingen niet echt bewust beleefde omdat mijn gedachten al in de toekomst waren terwijl het heden nog gaande was. En ik kan het niet meer over doen.”