Over hoe snel een reputatie kan verdampen en hoe eenzaam de afdaling in zelfverlies kan zijn

Deze recensie werd eerder gepubliceerd op mijn blog GraagGelezen.

Wanda Reisel voert in haar nieuwste roman De krenking, een oude bekende op: Levi Levi. Wat begint als een bloedstollende politiethriller, ontpopt zich al snel tot een gelaagde vertelling over morele ambiguïteit, familiedrama en de fragiele grens tussen feiten en fabeltjes.

De opening van de roman is even bruut als effectief. Een inval in de vroege ochtend, een tiewrap om de polsen en een knie in de rug. De beschuldiging? Moord. Levi Levi, die als waarnemend huisarts probeert de brokstukken van zijn eigen leven (een nare scheiding, een stervende vader) te lijmen, wordt plotseling de paria van een klein Noord-Hollands kustdorp.

Reisel beschrijft deze 'krenking' met een vlijmscherpe pen. De frustratie van het onrecht spat van de pagina’s, maar — en dat is de kracht van dit boek — de auteur laat de lezer niet te lang in die comfortabele verontwaardiging zitten.

Hoewel de titel suggereert dat Levi enkel slachtoffer is van een nerveuze maatschappij vol valse aantijgingen, begint zijn 'schone blazoen' gaandeweg flink te vertonen. Ja, hij verloste een terminale patiënt uit zijn lijden, maar deed hij dat wel volgens het boekje? Door de ogen van een onervaren co-assistent ziet de wereld er ineens heel anders uit dan door de ogen van de ervaren, wellicht ietwat arrogante arts.

Dit psychologische steekspel is waar Reisel in uitblinkt. Ze pelt de lagen van Levi’s integriteit af totdat er een man overblijft die niet alleen vecht tegen de inspectie, maar ook tegen zijn eigen herinneringen en rechtvaardigingen.

“Ik verzette me tegen de consequenties van de ondervraging, het was een farce, een theatraal intimidatietribunaal. Ik was perplex, in een dictatuur ja, maar zulke dingen bestonden bij ons toch niet? Hopelijk vergiste ik me en hadden onderzoekscommissies altijd iets kafkaësks, misschien bestaan zij uit een echelon waarvan je niets weet omdat je er nooit eerder mee te maken hebt gehad. Maar zodra je er bent beland ziet de wereld er lelijk uit, de ramen daar kijken uit op iets grauws.”

Wanneer Levi op non-actief wordt gesteld en zich terugtrekt in een camper op het strand, neemt de roman een surrealistische afslag. De sfeer wordt dromerig, bijna koortsachtig.

Er is de flamboyante vader, een voormalig topchirurg die zelfs op zijn sterfbed nog de lof zingt van de hedonisme en jonge minnaressen.

Er is het mysterieuze echtpaar van natuurgenezers, dat met een bijna sektarische ijver jaagt op straling van een nabijgelegen reactor.

“Er hing altijd een geheimzinnige onbereikbaarheid om hem heen die ik ook bij mijn moeder bespeurde. Ongrijpbaar. Ze lachten altijd op foto’s, ze maakten foto’s van ons, organiseerden onze kinderfeestjes, deden alles wat ouders moeten doen. Ze leefden en ze leefden goed, in andere gezinnen waren er moeilijkheden, niet bij ons, wij hadden het goed, wij hadden geluk. Maar het was alsof ik onder die aantrekkelijke suikerlaag de leugen kon ruiken, zo jong als ik was, ik vertrouwde het niet en ik zorgde ervoor dat ik over een reserveleven kon beschikken om mezelf te redden omdat ik vermoedde dat als er een ramp losbarstte zij misschien niet in de buurt zouden zijn, niet in staat ons te redden.”

Reisel weeft deze schijnbaar losse draden — de medische ethiek, de verrotte familiegeschiedenis en het lokale complot — vakkundig in elkaar. De vraag "Wat is echt?" blijft als een mist boven het Noord-Hollandse landschap hangen. Is het de werkelijkheid die absurd wordt, of is het Levi’s geest die onder de druk bezwijkt?

De krenking is een roman die schuurt. Het is een scherpzinnige observatie van hoe snel een reputatie kan verdampen en hoe eenzaam de afdaling in zelfverlies kan zijn. Met spottende humor en psychologisch raffinement bewijst Reisel dat een goed verhaal niet altijd een duidelijke held nodig heeft.

Een wrang en geestig portret van een man die de controle verliest over zijn verhaal. Een absolute aanrader voor liefhebbers van psychologische diepgang met een scherp randje.