Lezersrecensie

Over de opkomst en ondergang van de Nationaal-Socialistische Beweging.


Peter Marks Peter Marks
28 mrt 2023

ANTON werd geschreven door BERT BUKMAN en in 2013 uitgegeven bij Meulenhoff Boekerij B.V.
In dit boek beschreef de auteur de levensloop van de inmiddels zo bekende Anton Mussert, die op 11 mei 1894, in de Hoogstraat in Werkendam bij het gezin van Johan en Rika Mussert werd geboren. Anton groeide op in Werkendam en ging toen hij daarvoor de leeftijd had naar de HBS in Gorkum. Omdat hij te klein was om in het leger te gaan besloot hij weg- en waterbouw te gaan studeren op de TH in Delft. Met succes. Want daardoor werd hij later aangesteld als hoofdingenieur bij de Provinciale Waterstaat. Anton bleek toen al een drammer. Hij had zo zijn eigen ideeën hoe bepaalde weg- en waterbouwkundige werken uitgevoerd moesten worden. Daarin kreeg hij zijn zin en is het aan hem te danken dat toentertijd het wegennet in Nederland werd uitgebreid en het Amsterdam-Rijnkanaal onder zijn leiding tot stand kwam. Een ziekte leidde ertoe dat Anton op enig moment werd verzorgd door Ria of Rie zoals zij ook werd genoemd. Dat was de zuster van zijn moeder en waarop hij verliefd werd en met haar trouwde. Later zal blijken dat hij het met de huwelijkse trouw niet zo nauw nam.

Een omstreden verdrag tussen Nederland en België wekte bij Anton de nodige interesse met als gevolg dat hij zich met politiek ging bemoeien. Hoewel Anton daar zelf geen last van had was er in Nederland sprake van veel werkloosheid en daardoor ook veel armoe. Dat stoorde Anton en vond hij dat daaraan iets gedaan moest worden. Terwijl hij nog bij de Provinciale Waterstaat werkte, richtte hij samen met Kees van Geelkerken de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) op. Een beweging die in die tijd qua ledental ontzettend groeide. Grootheidswaanzin leidde ertoe dat Mussert bij de Goudsberg in Lunteren een groot complex liet bouwen dat de Muur van Mussert werd genoemd. Daar vonden in die tijd grote bijeenkomsten plaats bijgewoond door duizenden mensen die daar hun heil hoopten te vinden. Inmiddels was Anton Mussert een groot bewonderaar van het fascistische en nazistische gedachtengoed. Maar moest niets hebben van antisemitistische retoriek en ordeverstoringen zoals die inmiddels in Duitsland plaatsvonden.

Nadat Hitler en zijn trawanten Nederland waren binnengevallen, spande Anton Mussert met zijn NSB samen met de Duitsers. Hij bleef volhouden dat hij het goede voorhad met het Nederlandse volk. Hij hoopte daarmee goodwill te krijgen bij de Nederlandse bevolking en even zo goed bij de Nederlandse bezetter bij monde van Arthur Seyss-Inquart. Ook hoopte Anton ooit als regeringsleider aan het hoofd te staan van Nederland. Maar dat pakte allemaal anders uit. Op dinsdag 7 mei 1946 was het gebeurd met de oprichter van de NSB Anton Mussert. Op de Waalsdorpervlakte in Den Haag werd zijn doodvonnis door middel van fusillade uitgevoerd. Een vonnis dat was geëist door Johan Zaaijer, procureur-fiscaal bij het Bijzonder Gerechtshof.

De auteur heeft voor de totstandkoming van dit boek meerdere boeken geraadpleegd, zoals de biografie van Mussert geschreven in 1984 door Jan Meyers en vele andere geschriften. De historische gebeurtenissen hebben daadwerkelijk plaatsgevonden. Zoals ik als lezer al vermoedde heeft de auteur zijn verbeelding laten gaan over de dialogen, huiselijke situaties en dergelijke scènes. Het betreft een goed geschreven historisch document.

Reacties

Meer recensies van Peter Marks

Boeken van dezelfde auteur