Variaties op een driehoeksverhouding

Mijn exemplaar van ‘Uitgenodigd’ stamt uit 1983, destijds nieuw aangeschaft in de vertaling van Greetje van den Bergh. Gegrepen door ‘De bloei van het leven’ kon ik niet anders dan benieuwd zijn naar ander werk van Simone de Beauvoir. Dit was de derde lezing en wederom genoot ik van de zielenroerselen van de Beauvoir, want we kunnen er niet omheen dat talloze personages en situaties uit het persoonlijk leven van de auteur komen.

Het thema, de driehoeksverhouding (nou ja, het kunnen er ook vier zijn) vormt een van de thema’s in het boek en de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat het voor een koppel dat elkaar vrij wil laten, toch niet altijd van een leien dakje gaat. Dat blijkt maar weer uit de jaloezie van zowel Françoise als Pierre en Xavière. Hoeveel er autobiografisch is merk je wanneer je de biografie van Jane Kirkpatrick leest. Het beeld dat we krijgen van de Beauvoir schijnt enigermate geflatteerd te zijn hoewel in deze debuutroman het hoofdpersonage zich niet van haar beste kant laat zien. Wat een woede en razernij! Ik ben dol op dit soort passionele bespiegelingen en ik vind het ook heerlijk dat ze groeien en uitgesponnen worden.

Een ander punt is het decor…., anders dan in het echt speelt dit verhaal zich af in de theaterwereld, een gouden greep, want waar anders dan op toneel kun je spelen met je uiterlijk en je gedrag. Het onlangs besproken boek ‘Alle mensen zijn sterfelijk’ speelt zich ook gedeeltelijk af op toneel, een interessante overeenkomst. Dit is het debuut van de Beauvoir, het schijnt dat er eigenlijk een heel stuk aan vooraf ging over de ontstaansgeschiedenis van de relatie tussen Pierre en Françoise, maar dat werd te lang bevonden, dus lezen wij de ingekorte versie, die ook al omvangrijk is.

En ja, het tijdsbeeld, je voelt de dreiging van de oorlog, de naïeve Xavière (zij is niet mijn favoriete personage) wil er niet van weten, terwijl alle teken erop wijzen. Sartre (die model staat voor Pierre) moest ook onder de wapenen, hij bracht het er goed vanaf, dit wordt heel mooi beschreven in ‘De bloei van het leven’.

Tot slot nog even iets over het motto van Hegel. De Beauvoir was, vooral in haar jongere jaren, aanhanger van Hegel. In de oorlog putte ze troost uit zijn boeken, later nam ze afstand van Hegels filosofie ‘Niettemin was het lezen van Hegel tijdens de Tweede Wereldoorlog voor De Beauvoir ‘het meest rustgevende dat je kunt vinden.’ Het deed haar denken aan haar agrégation-jaar: ‘de realiteit van boeken, van de ideeën in boeken, van de geschiedenis van de mensheid waarvan dit slechts een moment is – ik heb me lange tijd niet zo zeker gevoeld in de wereld.’ Haar kritiek op Hegel was zijn visie op de geschiedenis die hij zag als de logische ontwikkeling van een systeem, hij dacht dat ideeën alle gebeurtenissen konden verklaren en deed met zijn filosofie geen recht aan de individuele ervaring van mensen. Dit motto, ‘Elk bewustzijn is uit op de dood van het andere bewustzijn’ past bij het verhaal dat een vrij heftig einde heeft.