Eén dag, culminerend in de donkere nacht waarin je helemaal alleen bent

Het hele verhaal in ‘Niets dan de nacht’ speelt zich af gedurende één dag. Tijdens die dag volgen we Arthur Maxley vanaf het moment dat hij ontwaakt uit zijn dromen tot laat in de nacht. Het is een veelbetekenende dag in zijn leven: hij zal voor het eerst sinds lange tijd zijn vader weer ontmoeten. Oude spookbeelden doemen (letterlijk) voortdurend op.

Arthur heeft als kind een traumatische ervaring meegemaakt. Hij was getuige van een gewelddadige gebeurtenis. Zijn leven is er door getekend. Hij is apathisch, knoopt moeizaam langer durende sociale contacten aan en leeft van het geld dat zijn vader hem maandelijks laat overmaken – zijn vader die hij haat; zijn vader die iets met die gebeurtenis te maken heeft. Een vader die overigens ook op zijn manier vlucht, door hard te werken voor zijn bedrijf, naar verre oorden en vooral langere tijd achter elkaar.

‘Niets dan de nacht’ (‘Nothing but the night') van John Williams (1922-1994) verscheen als debuut in 1948. Nu opnieuw uitgegeven als Book of the month bij uitgeverij Lebowski (boek 4, mei 2015). Uit die reeks had ik onlangs het grandioze ‘De wandeling’ van Robert Walser gelezen (zie mijn recensie van dat boek op Dizzie). Dus de verwachtingen waren hoog gespannen.

Aan die verwachtingen is in hoge mate voldaan. ‘Niets dan de nacht’ is een krachtig debuut, af en toe wat te gekunsteld of onnodig langdradig, soms te overdreven een droombeeld oproepend of het gevoel willen uitdrukken dat de hoofdpersoon buiten zichzelf staat. Maar dat zijn te verwaarloze misstapjes van een beginnend auteur.

Het bijzondere: de ontrafeling van een mysterie is alom aanwezig, maar tegelijk gebeurt er eigenlijk niet veel in het boek. Gedurende de dag heeft Arthur vluchtig contact gehad met de huishoudster, geluncht met een vriend (waarmee hij altijd over hoop ligt), zijn vader gesproken en een meisje ontmoet in een nachtclub, waar hij ook een zinderende danseres ziet. En voortdurend zitten er de oude beelden in zijn hoofd, ze verstoren alles en sturen zijn handelen.

Eén dag, culminerend in die donkere nacht waarin je helemaal alleen bent. Maar er zit een goed opgebouwde, stijgende spanning in en een verrassend plot. Overtuigende hoofdpersoon en dito bijrollen. Alles bij elkaar meer dan waard om te lezen.

Deze recensie staat ook op mijn blog: https://tonhirdes.wordpress.com/2015/07/15/boek-john-williams-niets-dan-de-nacht/