Lezersrecensie
Een toekomstbeeld dat schuurt en ongemakkelijk aanvoelt, en misschien juist daarom aanzet tot nadenken.
Nina Janmaat (1985) is freelance content- en websitemaker met haar bedrijf Natuurlijk verhaal en heeft een voorliefde voor toekomstverhalen van schrijvers als George Orwell en Philip K. Dick. Mechanische oase is haar eerste sciencefictionboek. De auteur heeft zich laten inspireren door toekomstschrijvers zoals George Orwell en Philip K. Dick. Maar ook door utopiedenkers. Tevens is dit boek gevormd door films die ze vroeger keek, bijvoorbeeld Total Recall of door een serie zoals Black Mirror. De rode draad van dit verhaal wordt volgens Nina Janmaat met de volgende quote van George Orwell akelig nauwkeurig samengevat:
‘Het verleden werd gewist, het wissen werd vergeten, de leugen werd de waarheid.’
Na een Derde Wereldoorlog en meerdere stormvloeden is in 2035 de aarde onbewoonbaar. De laatste die hebben weten te overleven, wonen in het afgeschermde oord Pyra. Het is nu 2054 en de leiders van dit oord zijn wetenschappers, genoemd de ‘weters’. Samen met kunstmatige intelligentie zorgen ze voor orde in de samenleving. De 27-jarige Valeri is de dochter van overleden stichters van dit oord. Valeri zit vol vragen en is niet tevreden met haar ogenschijnlijk perfecte leven. Als enkele opstandelingen contact met haar opnemen en verklaren dat het ook weer mogelijk is om buiten het afgeschermde oord te leven, besluit ze samen met anderen de gok te nemen en te ontsnappen. Maar is het buiten echt beter?
‘Vier uur per dag. Vier dagen in de week. Nog achtentwintig jaar te gaan.‘
Mechanische oase bestaat uit drie delen: Pyra, Kinanu en Zarius, de drie oorden waar het verhaal zich afspeelt. In deel 1 maken we kennis met Valeri en haar manier van leven. Hier komt al snel het Big Brother gevoel opzetten, een leven waarin alles voor je bepaalt wordt en waarbij je voortdurend in de gaten wordt gehouden, en een leven waar kunstmatige intelligentie inmiddels de normaalste zaak van de wereld is. Dit boek is in 2023 gepubliceerd en met de huidige ontwikkelingen lijkt dit sciencefictionverhaal minder ver weg dan dat het boek misschien eerder was gelezen. En met de dreigingen momenteel en alle klimaatveranderingen kan de wereld die in dit boek geschetst wordt zeker als toekomstbeeld worden gezien. Wat dat betreft moet men goed voor ogen houden dat dit verhaal duidelijk een fantasie is, en dat er gewaakt moet worden om het allemaal te dichtbij te laten komen. Want het laat dan geen fijn gevoel achter.
De nadruk ligt in Mechanische oase op die veranderde wereld. Een toekomst waar men zeker niet op zit te wachten. De auteur zet het allemaal heel goed beeldend neer, maar er mist enige diepgang. Het toekomstbeeld weet ze prima dichtbij te laten komen en door te laten dringen, alleen weet ze hierin de personages niet goed mee te nemen. De personages blijven vlak, er is niet echt een band met ze te krijgen. Misschien komt dit doordat de kunstmatige intelligentie een grote rol speelt, maar zeker in het geval van Valeri is het een gemiste kans. Mechanische oase is hierdoor minder meeslepend en weet niet voortdurend te boeien. Geen boek dat al gelijk pakt en tot doorlezen dwingt. Opvallend zijn de stopwoordjes die veelvuldig gebruikt worden in de dialogen, zoals bijvoorbeeld het woordje ‘puik’. Zo opvallend dat het soms een beetje irriteerde tijdens het lezen. En ook zijn er veel fragmenten met onnodig gebruik van komma’s. Wat wel duidelijk naar voren komt is wat het doel is van Valeri. Een mechanische oase waar de natuur heerst en de techniek alleen bijstuurt. En vooral een wereld vol vrede, al kost dat haar eigen leven.
‘Het lijkt net of de mens is gestraft. Voor zijn hebberigheid. Zijn zondes. Maar de pijnlijke waarheid is dat de mens dit zelf heeft veroorzaakt.‘
Hoewel het verhaal niet volledig meesleept, plant het wel een zaadje van onrust dat nieuwsgierig maakt naar wat Elektrische woestijn nog zal onthullen. Mechanische oase heeft een hoog sciencefiction gehalte dat zelfs iets naar een thriller neigt vanwege het beangstigende toekomstbeeld. Het is een toekomstbeeld dat schuurt en ongemakkelijk aanvoelt, en misschien juist daarom aanzet tot nadenken.
‘Het verleden werd gewist, het wissen werd vergeten, de leugen werd de waarheid.’
Na een Derde Wereldoorlog en meerdere stormvloeden is in 2035 de aarde onbewoonbaar. De laatste die hebben weten te overleven, wonen in het afgeschermde oord Pyra. Het is nu 2054 en de leiders van dit oord zijn wetenschappers, genoemd de ‘weters’. Samen met kunstmatige intelligentie zorgen ze voor orde in de samenleving. De 27-jarige Valeri is de dochter van overleden stichters van dit oord. Valeri zit vol vragen en is niet tevreden met haar ogenschijnlijk perfecte leven. Als enkele opstandelingen contact met haar opnemen en verklaren dat het ook weer mogelijk is om buiten het afgeschermde oord te leven, besluit ze samen met anderen de gok te nemen en te ontsnappen. Maar is het buiten echt beter?
‘Vier uur per dag. Vier dagen in de week. Nog achtentwintig jaar te gaan.‘
Mechanische oase bestaat uit drie delen: Pyra, Kinanu en Zarius, de drie oorden waar het verhaal zich afspeelt. In deel 1 maken we kennis met Valeri en haar manier van leven. Hier komt al snel het Big Brother gevoel opzetten, een leven waarin alles voor je bepaalt wordt en waarbij je voortdurend in de gaten wordt gehouden, en een leven waar kunstmatige intelligentie inmiddels de normaalste zaak van de wereld is. Dit boek is in 2023 gepubliceerd en met de huidige ontwikkelingen lijkt dit sciencefictionverhaal minder ver weg dan dat het boek misschien eerder was gelezen. En met de dreigingen momenteel en alle klimaatveranderingen kan de wereld die in dit boek geschetst wordt zeker als toekomstbeeld worden gezien. Wat dat betreft moet men goed voor ogen houden dat dit verhaal duidelijk een fantasie is, en dat er gewaakt moet worden om het allemaal te dichtbij te laten komen. Want het laat dan geen fijn gevoel achter.
De nadruk ligt in Mechanische oase op die veranderde wereld. Een toekomst waar men zeker niet op zit te wachten. De auteur zet het allemaal heel goed beeldend neer, maar er mist enige diepgang. Het toekomstbeeld weet ze prima dichtbij te laten komen en door te laten dringen, alleen weet ze hierin de personages niet goed mee te nemen. De personages blijven vlak, er is niet echt een band met ze te krijgen. Misschien komt dit doordat de kunstmatige intelligentie een grote rol speelt, maar zeker in het geval van Valeri is het een gemiste kans. Mechanische oase is hierdoor minder meeslepend en weet niet voortdurend te boeien. Geen boek dat al gelijk pakt en tot doorlezen dwingt. Opvallend zijn de stopwoordjes die veelvuldig gebruikt worden in de dialogen, zoals bijvoorbeeld het woordje ‘puik’. Zo opvallend dat het soms een beetje irriteerde tijdens het lezen. En ook zijn er veel fragmenten met onnodig gebruik van komma’s. Wat wel duidelijk naar voren komt is wat het doel is van Valeri. Een mechanische oase waar de natuur heerst en de techniek alleen bijstuurt. En vooral een wereld vol vrede, al kost dat haar eigen leven.
‘Het lijkt net of de mens is gestraft. Voor zijn hebberigheid. Zijn zondes. Maar de pijnlijke waarheid is dat de mens dit zelf heeft veroorzaakt.‘
Hoewel het verhaal niet volledig meesleept, plant het wel een zaadje van onrust dat nieuwsgierig maakt naar wat Elektrische woestijn nog zal onthullen. Mechanische oase heeft een hoog sciencefiction gehalte dat zelfs iets naar een thriller neigt vanwege het beangstigende toekomstbeeld. Het is een toekomstbeeld dat schuurt en ongemakkelijk aanvoelt, en misschien juist daarom aanzet tot nadenken.
1
Reageer op deze recensie
