Is schoon milieu een thriller?

Michael Crichton is zonder twijfel een van die schrijvers die vanwege zijn enorme staat van dienst helemaal aan de top staat. Voor de meeste van ons is hij onsterfelijk geworden door Jurassic Park, een verhaal dat ook als film een daverend succes is geweest. Met Staat van angst doet Crichton opnieuw een poging om door te breken bij het grote publiek.
Het verhaal heeft de milieubelasting van de aarde als onderwerp. Opwarming van de aarde, smeltende ijskappen op Antarctica, verhoogde CO2-uitstoot door de industrie, het zijn allemaal bekende ingrediënten van onze moderne tijd. Twee partijen, de rijke industriëlen die geen enkel belang hebben bij beperking van de uitstoot en alleen belangstelling hebben voor stijging van hun eigen vermogen en een groep milieuactivisten die wel beperking nastreven en geen oor hebben voor de economische belangen, staan lijnrecht tegenover elkaar.
George Morton, een miljardair en zijn advocaat Peter Evans willen de industrie stoppen. Morton doneert miljoenen dollars ter attentie van de milieuorganisatie om dit te realiseren.
Maar de voorwaarden zijn hoog, erg hoog Reizend over de aardbol proberen een aantal idealisten met Peter Evans aan het hoofd een dreigende ramp te voorkomen. Dat ze daarbij in allerlei hachelijke situaties terecht komen is haast voorspelbaar. Meetresultaten worden door beide tegenstanders gemanipuleerd om maar goodwill te kweken bij de gemeenschap en hun donateurs. Louche praktijken worden hierbij zeker niet geschuwd.
Veelvuldig probeert Crichton door middel van theoretische achtergronden de motieven van beide partijen te onderbouwen. Norman Hoffman geeft in een tien pagina's durend gesprek met Peter Evans de titel van dit boek meer diepgang. Hij weet heel duidelijk en expliciet te verwoorden waarom de wereld een 'staat van angst' is. Daarbij laat hij met sprekende voorbeelden zien op welke verderfelijke wijze de wereldpolitiek daar hun voordeel mee wil doen. Of de winnaar uiteindelijk ook de winnaar zal zijn vertelt het verhaal niet meer.
Ondanks alle plotwendingen van het verhaal is het Crichton niet gelukt om een echt spannende thriller neer te zetten. Er komen wel passages voor waar de spanning stijgt, maar de echte top of crime wordt nooit gehaald. Sommige van die stukjes zijn zelfs ietwat aan de overdreven kant en maken het geheel een tikje ongeloofwaardig.
Dat is jammer, want de onderwerpen die worden aangesneden hebben wel degelijk potentie om de kern te zijn van een spannend verhaal. Het is de auteur overigens wel goed gelukt om veel nuttige informatie over de omstreden milieuonderwerpen te verschaffen. Maar een informatief boek is mijns inziens een andere categorie boek dan een thriller.