Verzwegen verleden

Mathilde groeit op in een liefdevol gezin met een vrolijke vader die veel aandacht voor haar heeft,
toch is er altijd iets aanwezig op de achtergrond, iets waarover niet gesproken wordt.
Wat dit is ontdekt Mathilde als ze op vijfjarige leeftijd een houten bestek vindt.
De enige uitleg die ze van haar moeder krijgt is dat het een aandenken van haar vader is, uit de oorlog waarin hij dwangarbeider was en dat dit iets is waar ze niet over praten.

Jaren later wanneer Mathilde gaat studeren en op kamers gaat, haar eigen weg zoekt en zich los probeert te maken van haar ouders merkt ze opeens dat de sfeer thuis veranderd is: er heerst een enorme spanning veroorzaakt door haar vader die zwijgt.

Haar vader, Mart, ondervindt op dit punt in zijn leven enorm veel dwang van zijn werkgever en ook van zijn vrouw, dit is iets waar hij niet mee om kan gaan en waardoor hij met zijn verzwegen verleden in de knoop komt. Er komen allerlei gevoelens boven waar hij zijn gezin niet mee wil belasten, dus zwijgt hij….

Mathilde mist de goede band met haar vader en wil hem helpen zodat hij weer de gelukkige lieve vader van vroeger wordt en zij hem kan vertellen over haar nieuwe leven als student.
Ze vermoed dat de oorlog ten grondslag ligt aan dit veranderde gedrag en herinnert zich een schriftje dat in het kistje bij het houten bestek lag, zou hier een antwoord in staan?
Ze pakt stiekem het schriftje en gaat erin lezen, ze ontdekt dat het een dagboek is over de vlucht van haar vader aan het eind van de oorlog uit het Duitse kamp waar hij als dwangarbeider te werk gesteld was.

Vanaf dit moment lezen we over Mathilde haar schouder mee en leren we het verhaal van Mart kennen, de ontberingen die hij heeft moeten doorstaan.

Tegelijkertijd wordt Mart door zijn vrouw aangespoord om een verzetsuitkering aan te vragen, om te bepalen of hij hiervoor in aanmerking komt moet hij met een psychiater in gesprek gaan over zijn verleden.
Hoewel Mart een enorme weerstand hiertegen voelt geeft hij het toch een kans, al voelt hij zich geen verzetsheld….
Immers, bij zijn terugkeer uit Duitsland werden ze juist argwanend bekeken en er werd getwijfeld aan de mate van verzet die zij tegen de Duitsers gepleegd hadden, en hadden ze niet gewoon kunnen onderduiken i.p.v. zich gevangen te laten nemen?
Ook heeft Mart altijd het sterke gevoel gehad dat zwijgen de enige keuze was die hij had, zwijgen over alles wat hij meegemaakt had.

Tijdens de gesprekken met de psychiater begint Mart toch te praten, hij komt langzaam los en er komen steeds meer gruwelijkheden bovendrijven.
Ook gaat hij twijfelen: was zwijgen echt wel de enige keuze die hij had? Is dat wel de juiste keuze geweest?

Tijdens het lezen van dit indringende verhaal wordt al snel duidelijk dat schrijfster Tessa Ijzermans weet waarover ze schrijft, dat ze de persoonlijke verhalen van haar vader en zichzelf aangevuld heeft met gedegen onderzoek.
Ijzermans heeft dit boek geschreven uit een gevoel van noodzaak, ze ontdekte namelijk dat er heel weinig bekend en geschreven is over de vreselijke dingen die de dwangarbeiders die tijdens de WOII in Duitse kampen te werk gesteld waren hebben moeten ervaren.
Het is inderdaad een stukje geschiedenis dat bij veel mensen vrij onbekend is, iets wat zeker zou mogen veranderen. Het boek van Ijzermans is hierbij een goed begin.

Het verhaal is op een toegankelijke manier geschreven, wel wordt er een zekere afstandelijkheid bewaard die bij sommige lezers storend kan werken, zelf heb ik dit niet zo ervaren.
De gebeurtenissen spraken voor mij voor zichzelf en ik kon me heel goed inleven in de gevoelens van Mathilde en Mart.
De keuze om het verhaal te vertellen vanuit verschillende perspectieven; het dagboek, de gesprekken met de psychiater en Mathilde haar huidige leven, is een goed gemaakte keuze.
Het biedt afwisseling en spanning waardoor je verder wilt blijven lezen om het hele verhaal te leren kennen.