Thriller in een SF-jasje met boeiende omgevingen

Disclaimer: ik werk al een tijdje met de auteur samen voor haar YouTube-kanaal. Een keer per maand werk ik mee aan een video over het fantastische genre. Ik heb het boek zelf aangeschaft omdat ik nieuwsgierig was naar haar debuut.

7 Sciencefiction is aan een opmars bezig in het Nederlandse taalgebied en de tijd dat er maar een of twee auteurs zich met dit genre bezighielden, lijkt definitief voorbij. Bovendien lijkt sciencefiction niet langer het terrein te zijn van mannelijke schrijvers, maar duiken er steeds meer vrouwen op die de toekomst verkennen. In het Engelse taalgebied was dit al veel langer het geval, maar wij lopen altijd wat achter op de ontwikkelingen overzees. Ik juich deze verbreding van het SF-genre toe, want hoe diverser de schrijvers, hoe diverser de verhalen. Bovendien zal het een diverser lezerspubliek aanspreken. De auteur van dit boek heeft gekozen alleen een voorletter te melden, zodat potentiële lezers zullen aannemen dat het door een man geschreven is. Ik denk zelf dat dit anno 2022 niet meer nodig zou hoeven zijn, maar ik heb als man natuurlijk makkelijk praten. De schrijfster is actief op YouTube op het kanaal Schrijver Omnia waar ze over haar schrijfproces praat en andere schrijvers interviewt. Ikzelf ben ook al enkele malen te gast geweest op haar kanaal. Het suggereert dat ze het schrijven en het genre serieus neemt. Ik weet ook dat ze aan een vijfdelige SF-serie werkt, dus ze is niet een eendagsvlieg. Haar debuutroman, want dat is ‘Schijnsoldaat’, staat echter op zichzelf en heeft als het goed is niets met die nog te verschijnen serie te maken.
Het beoordelen van debuten is altijd een uitdaging. Omdat zo’n werk iemands eersteling is, kun je geen perfectie verwachten. Een schrijver leert veel bij over de loop van zijn of haar carrière. Ikzelf neem dit altijd mee bij het lezen en let dan vooral op de aspecten van het boek die verwachtingen scheppen voor eventuele volgende werken. Als het goed is zijn dan de ‘kinderziekten’ eruit. In dit geval maakte het boek me zeker benieuwd naar de serie die de auteur nu schrijft. De setting van deze wereld was goed uitgedacht. Niet bijzonder origineel - de schepen en de technologie deden me aan Star Trek denken - maar wel overtuigend, met goede details. Een andere planeet met een interessante biologie was als locatie fascinerend en zorgde ook voor een sprankje humor. De karakters zijn boeiend. Hoofdpersoon Kayla van Lohuizen is sympathiek, maar heeft een boel scherpe randjes en kan nogal eens ontploffen. De karakters om haar heen zijn ook niet allemaal standaard (al is er een journalist die een kopie leek van Rita Pulpers uit de Harry Potter-boeken). Ze maken niet allemaal veel ontwikkeling door, maar ze waren in elk geval goed uit elkaar te houden. Het plot was goed uitgedacht, al was het misschien niet enorm verrassend en een actiescène aan het einde was spannend. Het tempo zat er overigens goed in, wat ik ook wel op prijs kon stellen. Ik werd als lezer meegetrokken en struikelde niet over eindeloze beschrijvingen of onnodige passages. Wat de schrijfstijl betrof was deze zeker degelijk te noemen. Wellicht was iets meer afwisseling van woorden voor hetzelfde fenomeen mooier geweest (‘Ze probeerde zich te concentreren op het artikel dat probeerde te overtuigen’ had anders geformuleerd kunnen worden) en ik had het idee dat vaak voor dezelfde zinsvolgorde was gekozen. Vooral in het begin hadden veel zinnen dezelfde lengte, maar later vond ik de flow beter. Op een paar twijfelachtige bewoordingen na (‘De deur opende.’ in plaats van ‘De deur ging open.’) kwam ik verder nauwelijks fouten tegen en dat is in debuutromans wel eens anders.
Maar het debuut is natuurlijk ook gewoon een boek dat op eigen benen moet staan en de lezer genoeg plezier moet geven om het niet terzijde te leggen. Niet alle mogelijke kritiekpunten kunnen daarom over het hoofd worden gezien. Het eerste waar ik over struikelde was wat twijfelachtige wetenschap. Nu ging het hier duidelijk om het avontuur, dus dit is misschien muggenzifterig van mij, maar het introduceren van nog onbekende chemische elementen vind ik niet geloofwaardig. Techniek om planeten van baan te laten veranderen zou wel heel veel energie kosten. En als een bionische hand halverwege de onderarm begint, maakt dat de arm niet sterker, want de spieren die je arm kracht geven bevinden zich niet in je onderarm. Later lijkt de auteur te suggereren dat de hele arm kunstmatig is, dus ze spreekt zichzelf tegen. Het tweede kritiekpunt dat ik wilde noemen was dat er veel perspectiefkarakters waren. Een ervan was wat mij betreft onnodig. Vooral aangezien dit personage iets te weten komt wat de andere karakters op een andere manier ook ontdekken, en vervolgens uit beeld verdwijnt zonder een rol te hebben in de ontknoping. Ik hoop dat het volgende boek iets strakker is van opbouw.
Mijn laatste punt is volgens mij een kwestie van persoonlijke voorkeur, maar ik wil het wel graag noemen. De auteur noemt haar roman een ‘thriller in een SF-jasje’. Dit helpt bij de marketing natuurlijk, maar het is ook werkelijk een thriller wat het plot betreft. Het draait in dit verhaal om een criminele organisatie en een getuige die beschermd moet worden. Je vindt in dit verhaal geen SF-element of speculatief gegeven dat het plot voortdrijft. Wel is er interessante techniek en biologie in de achtergrond, maar een vergelijkbaar verhaal zou ook heel makkelijk in een hedendaagse setting verteld kunnen worden. Voor nieuwe ideeën hoef je het dus niet echt te lezen. Ik vind wel dat de SF-elementen kleur aan het verhaal toevoegen en ik heb echt wel genoten van de tijd die ik in de wereld van M. Dolman doorbracht. Op basis van dit boek kan ik de auteur kwalificeren als ‘veelbelovend’ en met schrijvers als haar gaat de SF in ons taalgebied een mooie toekomst tegemoet!