Autobiografie is inspiratiebron voor velen

De naam Wangari Maathai (ze is in 2011 overleden) zal bij velen niet meteen een belletje doen rinkelen, maar in 2004 was ze de eerste Afrikaanse vrouw die de Nobelprijs voor de Vrede won. Ze ontving hem wegens haar tomeloze strijd voor duurzame ontwikkeling, de democratisering van Kenya en een wereld in vrede. Haar inzet en werkzaamheden die ze verrichtte om dit te bereiken, heeft ze opgetekend in haar in 2006 verschenen autobiografie Ongebroken. Hierin vertelt ze overigens niet alleen over deze thema’s maar brengt ze onder andere haar jeugd, haar studie in de Verenigde Staten en de politieke omstandigheden van haar land eveneens ter sprake.

Hoewel dit boek het levensverhaal van Maathai is, geeft ze relatief weinig persoonlijks prijs. Toch is dit ruim voldoende om een tamelijk goede indruk van deze vrouw te krijgen, een indruk die overigens mede gebaseerd is op haar vele bezigheden. De auteur begint haar memoires met een korte uitweiding over haar eerste levensjaren. Voor de lezer is het al meteen duidelijk dat ze als jong meisje veel om de natuur gaf – op zich niet zo heel erg vreemd, omdat ze destijds in een nog volop begroeid gebied opgroeide. Dankzij een in feite onschuldige vraag die een neef stelde, kreeg ze de kans om naar school te gaan en deze mogelijkheid heeft ze ten volle benut. Ze koos later voor een wetenschappelijke studie die haar, zo blijkt uit haar relaas, goed van pas is gekomen. Ze was toentertijd wel een van de weinige vrouwen die een opleiding kon volgen, dus zou je kunnen stellen dat ze veel geluk heeft gehad, maar ook ouders die achter haar bleven staan en hun dochter volledig steunden.

Vervolgens heeft het verhaal een nagenoeg chronisch verloop en omdat de auteur het een en ander vertelt over de kolonisatie door de Engelsen, hun uiteindelijke vertrek uit Kenya, de dictatoriale jaren erna en het latere democratiseringsproces, krijgt de lezer een redelijk goed beeld van de politieke situatie van het land en vanzelfsprekend ook de ontwikkeling die het heeft doorgemaakt. Voor wie hier in meer of mindere mate in geïnteresseerd is, is de autobiografie erg leerzaam en wellicht zelfs een eyeopener. Soms sla je stijl achterover wat de autoriteiten uitspookten om henzelf, maar tevens familie en vrienden te bevoordelen. Hieruit blijkt eens en te meer dat een dictatuur over het algemeen behoorlijk corrupt is.

De schrijfstijl van Maathai is, ondanks de thematiek, bijzonder prettig en toegankelijk. Hierdoor is het boek absoluut geen zware worsteling, sterker nog, het leest uitermate vlot weg. Behalve de informatievere gedeelten zijn er eveneens veel fragmenten die een stuk ongedwongener zijn. Deze zorgen voor een iets luchtigere noot in het geheel. Er zijn momenten dat je echt met de auteur te doen hebt. Ze wordt dan flink tegenwerkt, belandt diverse keren onterecht in de gevangenis en wordt regelmatig bedreigd en geïntimideerd. Als je dit leest, kun je niets anders dan alleen maar respect voor deze vrouw hebben, want uit iedere moeilijke situatie putte ze kracht en zette ze vol goede moed haar werk voort.

Ongebroken – een prima en toepasselijke titel – is veel meer dan alleen het verhaal van een moedige en dappere Kenyaanse vrouw die strijd voerde tegen de vernietiging van de natuur, van haar land en van de democratie. De autobiografie laat namelijk ook zien dat met inzet, kracht en doorzettingsvermogen veel valt te bereiken, kortom een inspiratiebron die voor velen van toepassing kan zijn.