De nostalgische waarde is groter dan de inhoudelijke

Larry Niven, Jerry Pournelle en Steven Barnes kwamen een eerste keer samen om Heorot 1 te schrijven in het midden van de jaren 1980. Niven en Pournelle hadden het idee voor dit verhaal samen uitgewerkt, maar misten een katalysator die hen ertoe zou aanzetten om het ook daadwerkelijk op te schrijven, in plaats van erover te blijven praten. De jonge student Barnes werd die katalysator. The legacy of Heorot verscheen uiteindelijk in 1987 en werd een jaar later vertaald. Ik las de vertaling toen hij pas was verschenen en die kon me zeer bekoren. In het boek reizen een groep uitverkorenen weg van de aarde om een eeuw later voor het eerst voet te zetten op een andere planeet. Die wordt Avalon gedoopt, en het eiland waarop ze zich vestigen wordt Camelot. Een inheemse roofdiersoort – de grendels – verstoort de oorspronkelijke rust echter en algauw is de mens gewikkeld in een strijd op leven en dood. Bijna een decennium later kwamen de drie weer samen om een vervolg te schrijven, dat de titel Beowulf’s children meekreeg. Ook dat las ik zodra het in vertaling verscheen. De grendels zijn er nog steeds maar zijn onder controle. Ondertussen hebben de oorspronkelijke kolonisten kinderen, waarvan de meesten geboren zijn uit ingevroren embryo’s die van de aarde werden meegenomen. Zij hebben geen banden met de aarde en willen hun eigen leven opbouwen, onafhankelijk van de bemoeienissen van hun “ouders”. De conflicten maken het hoofdonderwerp van dit tweede boek uit, samen met de ontdekking van een insectensoort die men bijen gaat noemen. Ze zijn echter stukken vernietigender dan hun aardse tegenhanger. De wegen van de schrijvers scheidden zich. In 2012 verscheen nog wel een korte novelle die zich tussen de beide boeken afspeelt, maar verder niets. Ondertussen werd Jerry Pournelle ziek. Een hersentumor had zijn vermogen om te schrijven weggenomen. Zijn denken was echter nog intact maar met zijn moreel zat het niet goed. Barnes wilde zijn mentor en vriend helpen en bracht hen weer samen om nog een laatste Heorot-boek te schrijven. Pournelle leefde op. Dag na dag praatten ze over de verhaallijn die Barnes ondertussen uitwerkte. Toen het boek voor 90% klaar was, verklaarde Pournelle dat zijn werk er opzat en dat het boek ook zonder hem kon worden afgemaakt. Drie dagen later overleed hij. Starborn & godsons speelt zich opnieuw wat later in de tijd af, met ondertussen al een derde generatie mensen op Avalon, die jongvolwassen zijn. Zij leven op het vasteland van de planeet, en van de oorspronkelijke pioniers zijn nog maar een handvol mensen over. De beide groepen hebben slechts sporadisch contact met elkaar. Hun levens worden nog een keer overhoopgegooid als Cassandra meldt dat er een schip in aantocht is. Cassandra is de artificiële intelligentie aan boord van het schip waarmee de mensen naar Avalon kwamen. Dat schip cirkelt nog steeds rond de planeet. Terwijl het schip nadert en de mensen zich afvragen of dit goed of slecht nieuws is, ontdekken ze dat de planeet een levensvorm herbergt die wel eens intelligenter zou kunnen zijn dan de mens. Het boek laat zich vlot lezen. Voor wie de eerste twee delen las, is het thuiskomen. De meeste personages die een hoofdrol spelen, zijn nieuw, dus ook voor nieuwe lezers vormt de verhaallijn geen probleem. Er wordt ook voldoende verklaard zodat de relevante gebeurtenissen uit de vorige boeken duidelijk zijn. Het boek kan dus alleenstaand gelezen worden, maar zoals wel vaker is het toch handig als de inhoud van de vorige boeken bekend is. Het nieuwe element in het verhaal is in feite voornamelijk de aankomst van andere mensen. Zij brengen nieuws vanop aarde mee, en nieuwe technologie, zoals dat te verwachten is. Ook niet onverwacht is dat er conflicten ontstaan met de mensen die al op Avalon verblijven. Het is een Amerikaans boek, dus die conflicten verlopen niet zonder het nodige wapenvertoon. Licht irritant, hoewel de drie schrijvers het beschaafd houden en het ‘legertje spelen’ beperkt wordt gehouden. Ook het conflict escaleert niet op explosieve wijze. Dat laatste had dan weer de peper kunnen zijn die het boek nu wat mist. Een ander nieuw element – een intelligente inheemse levensvorm die men cthulhus gaat noemen – is minder verrassend. In elk Heorot-boek wordt hiermee een nieuwe soort geïntroduceerd en dat is op de duur niet erg origineel meer. Ook het conflict tussen de jongste generatie mensen en de voorgaande, is al een keer vertoond. Los daarvan slagen de schrijvers er wel weer in een aantal boeiende ideeën in het boek te verwerken. Deze komen vooral van de cthulhus en dat onderdeel is het interessante aan het boek. Voor wie de vorige delen ooit las, is de nostalgische waarde ervan niet te onderschatten. Het is leuk om nog een keer terug te keren en te lezen hoe het de pioniers en hun nakomelingen vergaat, maar echt heel spannend is het verder allemaal niet. In het afgewerkte boek schrijven Niven en Barnes beiden een voorwoord waarin Pournelle geprezen wordt. De voorwoorden zijn vreemd genoeg de hoogtepunten van het boek.