Biografie in de vorm van een lemniscaat

‘De magie van John Dee’ is zoveel meer dan een biografie over ‘een 16e eeuwse humanist in woelige tijden’. De schrijver Lode Melis heeft spelenderwijs geprobeerd in het hoofd van John Dee te kruipen en zijn ervaring voor ons te vatten in een bijzonder beeldend doorkijkje naar de vermoedelijke wisselwerking tussen Dee’s grenzeloze nieuwsgierigheid en bepalende kwesties van zijn tijd. Het levert een verrassend onderhoudend en informatief stukje schrijven op met veel illustratief museumwaardig kijkplezier. Evenzo is de lay-out een bijzonder prettige leeservaring, complimenten voor de expertise van de uitgever.

Deze biografie fungeert als John Dee’s ooit zelf gecreëerde toverspiegel. Deze spiegel gebruikte Dee als een illusionistisch visitekaartje om de aandacht te trekken naar zijn werk en talent. De natuurfilosoof, wiskundige, alchemist, astroloog én astronoom aan het Engelse hof - die in feite in geen enkel identiteitsbepalend hokje te vangen is - hield zielsveel van optiek en heeft ermee geëxperimenteerd in zijn niet aflatende hang naar occulte kennis. Hij werd gedreven door harmonie. Alle geloofstwisten probeerde hij als vredestichter de wereld uit te helpen. Helaas voedde dat zijn terechte angsten weggezet te worden als een ordinaire tovenaar, ketter en charlatan.

Er zit een mooie logica verborgen in deze biografie die Dee’s levensverhaal zeer aannemelijk maakt. Daarnaast maakt Lode Melis prettig gebruik van bewoordingen waarmee hij op bescheiden en vriendelijke wijze aangeeft net als John Dee ook geen alwetende geleerde te zijn. De auteur onderschrijft met veel inlevingsvermogen de tot het uiterste gedreven experimentele magie van de erudiete hoogbegaafde John Dee in zijn levenslange zoektocht naar dé sleutel om het Boek der natuur te openen.

Dee was net zo goed een ‘uomo universale’ als bijvoorbeeld Leonardo da Vinci en zeker niet de enige en eerste natuurvorser van onze wetenschapsgeschiedenis. Nu nog verlangen natuurwetenschappers naar de vondst van een Theory of Everything. Welzeker lijkt hij sterk de laatste grote magiër-wetenschapper van de late Middeleeuwen te zijn. Mooi dat Lode Melis de moeite heeft ondernomen om een rehabiliterend portret van deze gedemoniseerde renaissance-magiër/genie te schetsen.

Wat dit boekwerk en levensloop meteen een waar kunstwerk maakt is het volgen van de lemniscaat vorm van het leven en werk van John Dee. Na het lezen van het laatste hoofdstuk kan je gewoon weer teruggaan naar het begin die je dan iets beter begrijpt. Enzovoorts en enzovoorts. Het begint met John Dee’s einde en dat geeft deze biografie iets tijdsloos als in een magische bezwering:

“In de ochtend van 26 maart 1609 overleed John Dee in het huis van zijn vriend en adept John Pontois in Londen. Hij was wiskundig- en occult filosoof, alchemist, astroloog en astronoom en een van de laatste allround geleerden.”