Actievol dystopisch fantasyverhaal met een twijfelachtige wereldbouw

(Recensie voor Fantasywereld)

Vechtend voor haar leven in een gevangeniskamp onder de grond, vreest Maan voor maar één man, de master. Als ze weet te ontsnappen komt ze er achter dat er veel ergere dingen zijn om bang voor te zijn, en blijkt ze bovendien over bijzondere krachten te beschikken. Als ze er achter komt, wie ze werkelijk is, twijfelt ze opeens aan alles. Wie zijn haar echte vrienden? En heeft ze nu haar grote liefde gevonden, of is hij juist haar ondergang? Tijdens een gevecht op leven en dood komt er een werkelijkheid naar boven, die Maan zich nooit had kunnen voorstellen.

Het systeem
In Water in het duistere niets staat Maan centraal, een twintigjarige vrouw die onder de grond opgroeit en daar wordt getraind om een elitesoldaat te worden. Deze elitesoldaten handelen in naam van ‘Het systeem’, het resultaat van een virus dat millennia geleden op de aarde is losgelaten en alle elektronica heeft gehackt. Het systeem komt voort uit een gefrustreerde vrouwelijke wetenschapper wier werk niet werd gewaardeerd omwille van haar sekse en stuurt daarom aan op een samenleving waarin vrouwen de mannen overheersen.

Twijfelachtige wereldbouw
Om bij dat concept maar meteen te beginnen: Het ontstaan en handhaven van het systeem roept veel vragen op. Behalve dat een intelligente vrouw het de wereld in heeft geslingerd, tasten we in het duister over hoe dit systeem verder de wereld heeft overgenomen, welke tegenmaatregelen er zijn genomen en hoe het kan dat dit systeem millennia lang de wereld overheerst. Wellicht was dit niet nodig om het verhaal te kunnen vertellen, wel had een verdieping van de materie ervoor kunnen zorgen dat het allemaal wat geloofwaardiger aanvoelde. Nu zag ik niet echt voor me hoe dit is gebeurd. Twee zaken die daaraan bijdroegen zijn de schaal waarop dit plaatsvond en de tijdsspanne ervan.

Blijkbaar leed de hele Aarde hieronder. Toch concentreert het verhaal zich op slechts twee landen, Waterkant en Rosa, en hebben we geen idee hoe het met de rest van de wereld gesteld staat en waarom die – als het daar geen rol speelt – geen assistentie leveren. En dan hebben we nog de tijdspanne: het verhaal speelt zich af in het jaar 8277. Meer dan 6000 jaar nadat het virus is losgelaten. Hoe vooruitstrevend we in onze tijd al zijn; blijkbaar heeft niemand hier een oplossing voor kunnen bedenken. De maatschappij is verder niet ontwikkeld: er zijn nog steeds helikopters, dezelfde soort beveiligingssystemen die we ons nu kunnen indenken en aangezien één van Maans vriendinnen als ‘jonge Chinese vrouw’ wordt omschreven, is China er ook nog steeds. In zesduizend jaar. Als we kijken naar hoe de samenleving zich de afgelopen paar honderd jaar niet alleen in Europa, maar over de hele wereld ontwikkeld heeft, kan ik me hier niets bij voorstellen. Over politieke, ecologische en culturele ontwikkelingen is eigenlijk nauwelijks nagedacht en behalve dat de koning en generaal in prachtige paleizen wonen, krijgen we echt heel weinig te zien van deze verre toekomst. Het verhaal had zich ook een jaar of dertig in de toekomst kunnen afspelen, dan was het misschien geloofwaardiger geweest.

Het systeem lijkt de drijfveer te zijn van de wereld die Montgomery heeft neergezet. Behalve de achtergrond daarvan, riep de uitvoering ook vragen op. Waarom onderdrukt het systeem vrouwen, als vrouwen volgens dat systeem juist moeten heersen? Hoe maakt het onderscheid tussen man en vrouw? Hoe werkt het systeem überhaupt, hoe maakt het besluiten, hoe geeft het die door? Het voelde ontzettend vaag en omslachtig. Om nog maar te zwijgen over het feit dat het systeem ergens een handleiding bewaart over hoe het precies vernietigd kan worden… de logica daarachter ontgaat me ook, het lijkt er enkel te zijn zodat de heldin haar taak kan uitvoeren.

Vlakke personages
De wat twijfelachtige wereldbouw maakte het wat lastig om me in het verhaal te verliezen. Soms maken de personages dat weer goed. Helaas was dat in dit verhaal niet het geval. Maan voelde een beetje als het typische meisje-met-de-grote mond die we in veel YA-verhalen tegenkomen. Het lukte me niet om haar sympathiek te vinden. Aan relaties werd niet veel aandacht besteed: vriendschappen ontwikkelden zich in een razendsnel tempo en de romance… Nou ja, ik heb geen spettertje chemie gevoeld. Opeens houden ze van elkaar, terwijl ze voor mijn gevoel nauwelijks met elkaar gepraat hebben. Door deze snelle ontwikkelingen hebben de bijpersonages ook niet veel diepgang, wat het moeilijk maakt om hun soms behoorlijk drastische besluiten te begrijpen. Meer dan eens gooit de auteur er een behoorlijk dramatische plotwending tegenaan, maar dat lijkt vooral voor de drama te zijn en liet mij vooral in ongeloof achter.

Een actievol verhaal
Op geloofwaardigheid en karakterontwikkeling scoort Water in het duistere niets dus niet hoog. Wel barstte de auteur van de ideeën – over magie, over samenlevingen op andere planeten, over andere wezens. Dit voegde niet altijd wat aan het plot toe, maar het maakt het wel een geschikt boek voor lezers die graag verrast willen worden door de auteur. Daarnaast zat er flink wat vaart in het verhaal: de hoofdpersoon rent van het ene naar het andere probleem. Zeker voor lezers met een korte spanningsboog is dat een voordeel. Dit boek was dus niet echt mijn ding, maar voor iemand die in een lekker actievol verhaal wil springen en zich weinig aantrekt van het hoe en waarom, is het wellicht een aanrader. Wel wemelt het in het verhaal van de spelfouten (vooral d/t-fouten), dus daar moet je dan wel doorheen kunnen kijken.

Conclusie
Water in het duistere niets is een dystopisch fantasyverhaal dat zich in de verre toekomst afspeelt. De wereldbouw is wat twijfelachtig en de personages missen de diepgang om hun besluiten geloofwaardig over te laten komen, maar het verhaal bevat wel enkele interessante ideeën en een hoop actiemomenten.