Wrede Liefde

Met ‘Het begon met een dode rat in de kelder’, dendert ‘De Zeventiende’ van Alex Schulman onze beleving in. Nog niet daarvan bijgekomen, sleept de auteur ons naar een buitenissig telefoongesprek van Vidar met diens overleden vader. Deze vaart blijft het verhaal voortdrijven tot aan het laatste hoofdstuk. Daar vindt het zoekwerk van Vidar naar zijn herinneringen een einde; de losliggende draadjes en rafels uit het weefsel hervinden hun plaats.

Het door Angélique de Kroon vertaalde ‘De Zeventiende’ leest veeleer als een literaire psychologische thriller dan als een literaire roman. Het neigt zelfs tot magisch realisme door de vele telefoontjes naar het verleden. De wijze van spanningsopbouw, de plotopbouw en de aanwezigheid van een misdrijf en/of mysterie waarbij het oplossen van de ware toedracht van groot belang is, duiden op een thriller. Er zijn zelfs meerdere mysteries. Vidar zit namelijk ongewenst thuis. Hij is geschorst als leraar op de middelbare school. Ten onrechte, zo meent hij. Alleen mankeert er wat aan zijn geheugen blijkbaar. En hij verstopt zich thuis. Neemt de telefoon niet op. Wat is er gebeurt en waar komt zijn vermijdingsgedrag vandaan?

‘Op haar meest tedere momenten zei mama vaak dat ik als klein kind ‘een uiterlijk waar alleen een moeder van kan houden, had’

Met elke hoofdstukje en bijbehorende cliffhanger onthult de auteur kruimeltjes informatie die als een wortel voor de neus van de lezer dansen. Het tempo van onthulling ligt laag maar dat remt de leesvaart niet. En ook Vidars vermijdingsgedrag en zijn impulsieve acties dragen bij aan de spanning. De zinnen zijn kort en middellang en over het algemeen functioneel zoals hoort bij een spannend verhaal. Maar ook de beeldende en soms filmische wijze van vertellen dragen bij aan de sfeer. Af en toe zijn er mooie zinnen die als tegenwicht tegen de wrede opmerkingen van de moeder dienen.
De hoofdstukjes wisselen af tussen heden en verleden. Ben je in het heden dan neemt het verlangen om te weten wat er in het verleden gebeurt toe. En vice versa. De nieuwsgierigheid wordt constant gevoed.

Een andere vraag die het hele verhaal op de achtergrond blijft hangen is of de ik-verteller wel helemaal betrouwbaar is. Is het enkel zijn geheugenverlies, zijn het zijn trauma’s of speelt er nog iets anders? Enkele dingen in de tijdslijn lijken met opzet niet te kloppen zoals de passage van de komeet Halley die in het verhaal in juni langskwam. In de realiteit was dat maanden daarvoor. Het antwoord hierop is aan de lezer. Deze lezer denkt hierover het volgende: de cliffhangers geven soms een korte vooruitblik en dat suggereert dat de ik verteller achteraf vertelt en zich gedraagt als een alleswetende verteller met geheugenverlies. Of de telefoontjes bijgevolg tot een soort stoornis horen of een magisch realistisch element blijken blijft een raadsel.

Het personage Vidar blijft een boeiend raadsel. Hij is goed uitgewerkt en roept afwisselend gevoelens van medelijden, afkeer en ongeduld op. De andere personages bezien we enkel vanuit zijn ogen en geheugen. Het geheel levert een disfunctionele familie op. Doordat de moeder nog leeft krijg zij iets meer invulling dan de vader en dat versterkt haar toch al ijzingwekkende rol in het verhaal. De zus blijft op afstand.

Zowat het gehele verhaal verkeert Vidar in een hectische, panische toestand afgewisseld met vermijdende passiviteit. Aan het eind gekomen vertelt hij zijn bij elkaar gepuzzelde verhaal, ditmaal in de tegenwoordige tijd, met meer afstand en meer rust. Het verhaal is duidelijk. En gruwelijk. Een verhaal vol wrede liefde.