Lezersrecensie
Gecompliceerd maar boeiend
De in 1954 geboren schrijver, journalist en docent Gianni Riotta schreef in 1997 ‘Prins van de Wolken’. Het werd vertaald door Henry Vlot en in 2003 uitgegeven door Atlas Contact. Inmiddels is het boek beland op de LJ Veen Klassieken lijst en onlangs opnieuw uitgebracht. De vertaler moet er een hele klus aan hebben gehad aangezien kolonel Terzo - de hoofdpersoon in het verhaal en een fervent militair strateeg- ervan overtuigd is dat de kennis van alle veldslagen uit het verleden toepasbaar is op het gewone leven. En om zijn kennis te etaleren geeft hij les aan de Academie en aan iedereen die naar hem wil luisteren. Zo vliegen we door het hoofd van Terzo van Alexander de Grote via Napoleon naar Hitler. Het toont ons de ins en outs en het hoe en waarom van elke veldslag. Want wie won de slag en waarom?
‘Alles staat in Clausewitz , excellentie: Het eerste, belangrijkste basisoordeel dat een staatsman en een strijder moeten formuleren is welke oorlog ze moeten voeren’
Terwijl kolonel Terzo regelmatig uit het bekende werk van de Pruisische generaal von Clausewitz citeert en de leerstelling van meesterstrateeg Shun Tzu delibereert heeft hij zelf ook een doel. Hij schrijft het Handboek van de Strategie van het Leven, puttend uit de wijsheden van voornoemde helden. Maar het allerliefst zou hij willen deelnemen aan de Tweede Wereldoorlog die op het punt staat om los te barsten. Die geneugte moet hij voorbij laten gaan terwijl zijn vriend Campari wel opgeroepen wordt. Hun discussie over wat de uitkomst van oorlog bepaalt - door lot of strategie- wordt daardoor stilgezet.
‘De allerhoogste deugd is het overwinnen van de vijand zonder te strijden’
Wanneer de oorlog verloren is verhuist Terzo met zijn vrouw, de Oekraïense prinses Emma, naar Palermo. Vanaf hier wordt het verhaal levendiger en ook makkelijker te volgen. Dat ligt niet zozeer aan Terzo want hij leeft nog steeds in een hoofd gevuld met strategieën. Initiatief nemen is hem vreemd. Zijn ongeneeslijk zieke vrouw weet hem echter te strikken voor o.a het geven van bijles waardoor een bont gezelschap bij hem over de vloer komt. Zo vullen een Amerikaanse pacifist, een Italiaanse communistische dichter/strateeg in wording, de dochter van een adellijke maffiose grootgrondbezitster en een arts de woonstee van Terzo met leven. Amoureuze verwikkelingen tussen de dichter en de adellijke dochter compliceren en verluchtigen het tafereel. Onderwijl lopen de spanningen tussen bandieten, communisten, boeren en grootgrondbezitters op. Dit leidt ertoe dat Terzo bij toeval in een echt strijdtoneel terecht komt op de hellingen van de Etna. Hij mag eindelijk zijn kennis beproeven om de mensen waarmee hij op dat moment verkeert te redden. Waardoor hij proefondervindelijk zal ervaren hoe het antwoord luidt op zijn vraag over de uitkomst van strijd. Is het lot of juist de strategie bepalend? Is strategie toepasbaar in het heetst van de strijd? En wat zal de strijd hem en de zijnen kosten?
De leesbaarheid van dit boek is afhankelijk van de interesse van de lezer. De zinnen zelf zijn goed te volgen, korte zinnen wisselen lange zinnen af. Maar voor wie militaire veldslagen niet interessant vindt of zich niet in de lessen daarvan wil verdiepen, kan dit boek een flinke kluif zijn. De liefdesgeschiedenis tussen de dichter en de adellijke dochter evenals de strapatzen van zijn vrouw Emma zullen dan een opluchting zijn. Toch zou het jammer zijn om over de strategieën heen te lezen. Want hoewel Terzo getrouwd is met Emma is hij nog meer getrouwd met zijn Handboek en strategieën. Dat is ook meteen de reden dat Emma met hem is getrouwd. Ze vindt hem een dichter gezien zijn obsessieve belangstelling voor en interpretaties van historische veldslagen. Naarmate het boek vordert verandert zijn houding naar zijn geloof over het belang van zijn Handboek meerdere malen. Want hoezeer Terzo anderen ook wil onderwijzen, soms wordt de leraar de leerling.
‘Als een meeuw, prins van de wolken, is de dichter, die gewend aan de stormen lacht om de boogschutter. Maar als een banneling op aarde, door iedereen bespot, kan hij niet lopen met zijn reuzevleugels’
Na de strijd op de Etna heeft de schrijver nog wat onverwachte wendingen en verrassingen in petto. Zo is er het indrukwekkende nawoord van de Amerikaanse pacifist en brieven door en aan Terzo geschreven. Tegen het einde hebben alle losse eindjes een afronding gevonden en komt dit gecompliceerde maar ook boeiende verhaal tot een liefdevol, wat melancholisch en toch vredig einde. Een leven en een boek is afgesloten.
‘Alles staat in Clausewitz , excellentie: Het eerste, belangrijkste basisoordeel dat een staatsman en een strijder moeten formuleren is welke oorlog ze moeten voeren’
Terwijl kolonel Terzo regelmatig uit het bekende werk van de Pruisische generaal von Clausewitz citeert en de leerstelling van meesterstrateeg Shun Tzu delibereert heeft hij zelf ook een doel. Hij schrijft het Handboek van de Strategie van het Leven, puttend uit de wijsheden van voornoemde helden. Maar het allerliefst zou hij willen deelnemen aan de Tweede Wereldoorlog die op het punt staat om los te barsten. Die geneugte moet hij voorbij laten gaan terwijl zijn vriend Campari wel opgeroepen wordt. Hun discussie over wat de uitkomst van oorlog bepaalt - door lot of strategie- wordt daardoor stilgezet.
‘De allerhoogste deugd is het overwinnen van de vijand zonder te strijden’
Wanneer de oorlog verloren is verhuist Terzo met zijn vrouw, de Oekraïense prinses Emma, naar Palermo. Vanaf hier wordt het verhaal levendiger en ook makkelijker te volgen. Dat ligt niet zozeer aan Terzo want hij leeft nog steeds in een hoofd gevuld met strategieën. Initiatief nemen is hem vreemd. Zijn ongeneeslijk zieke vrouw weet hem echter te strikken voor o.a het geven van bijles waardoor een bont gezelschap bij hem over de vloer komt. Zo vullen een Amerikaanse pacifist, een Italiaanse communistische dichter/strateeg in wording, de dochter van een adellijke maffiose grootgrondbezitster en een arts de woonstee van Terzo met leven. Amoureuze verwikkelingen tussen de dichter en de adellijke dochter compliceren en verluchtigen het tafereel. Onderwijl lopen de spanningen tussen bandieten, communisten, boeren en grootgrondbezitters op. Dit leidt ertoe dat Terzo bij toeval in een echt strijdtoneel terecht komt op de hellingen van de Etna. Hij mag eindelijk zijn kennis beproeven om de mensen waarmee hij op dat moment verkeert te redden. Waardoor hij proefondervindelijk zal ervaren hoe het antwoord luidt op zijn vraag over de uitkomst van strijd. Is het lot of juist de strategie bepalend? Is strategie toepasbaar in het heetst van de strijd? En wat zal de strijd hem en de zijnen kosten?
De leesbaarheid van dit boek is afhankelijk van de interesse van de lezer. De zinnen zelf zijn goed te volgen, korte zinnen wisselen lange zinnen af. Maar voor wie militaire veldslagen niet interessant vindt of zich niet in de lessen daarvan wil verdiepen, kan dit boek een flinke kluif zijn. De liefdesgeschiedenis tussen de dichter en de adellijke dochter evenals de strapatzen van zijn vrouw Emma zullen dan een opluchting zijn. Toch zou het jammer zijn om over de strategieën heen te lezen. Want hoewel Terzo getrouwd is met Emma is hij nog meer getrouwd met zijn Handboek en strategieën. Dat is ook meteen de reden dat Emma met hem is getrouwd. Ze vindt hem een dichter gezien zijn obsessieve belangstelling voor en interpretaties van historische veldslagen. Naarmate het boek vordert verandert zijn houding naar zijn geloof over het belang van zijn Handboek meerdere malen. Want hoezeer Terzo anderen ook wil onderwijzen, soms wordt de leraar de leerling.
‘Als een meeuw, prins van de wolken, is de dichter, die gewend aan de stormen lacht om de boogschutter. Maar als een banneling op aarde, door iedereen bespot, kan hij niet lopen met zijn reuzevleugels’
Na de strijd op de Etna heeft de schrijver nog wat onverwachte wendingen en verrassingen in petto. Zo is er het indrukwekkende nawoord van de Amerikaanse pacifist en brieven door en aan Terzo geschreven. Tegen het einde hebben alle losse eindjes een afronding gevonden en komt dit gecompliceerde maar ook boeiende verhaal tot een liefdevol, wat melancholisch en toch vredig einde. Een leven en een boek is afgesloten.
1
Reageer op deze recensie
