Een gemiste kans

'Het laatste verhaal van Mina Lee' is de debuutroman van Nancy Jooyoun Kim. Het gaat over de identificatie met culturen onder immigranten en over de immense kloof die ontstaat wanneer een moeder en een dochter een andere taal spreken en daarbij ook nog een andere cultuur aanhangen. Dit interessante gegeven belooft veel diepgang die helaas niet uit de verf komt. Enerzijds ligt dat aan de opsommerige vertelstijl en het magere gehalte aan subtekst, anderzijds zal de afstandelijkheid van de Koreaanse cultuur daarin een rol spelen. Voor de lezer is het daardoor echter lastig om met de personages mee te leven.

Margot woont en leeft in Seattle ver weg van haar Koreaanse moeder in Los Angeles. Die houdt ze liever op veilige afstand. Af en toe telefonisch contact vindt ze wel voldoende, bezoekjes beperkt ze tot het hoognodige. Wanneer haar moeder een tijdje telefonisch onbereikbaar is, maakt ze zich toch zorgen en ze besluit om met Miguel, een mede-immigrantenkind haar moeder te bezoeken. Wanneer ze in Los Angeles aankomt, treft ze in het huis van haar moeder diens stoffelijk overschot aan. Ze vraagt zich af wat er gebeurd is. Was het wel een natuurlijke dood? Was er iemand die haar om het leven wilde brengen? En kende ze haar moeder eigenlijk wel? Margot gaat op onderzoek uit en ontdekt dat ze niet veel over haar moeders handel en wandel weet.

Het gegeven van een onnatuurlijke dood geeft het idee dat er nogal wat spanning valt te verwachten. Maar dat valt tegen want tot voorbij de helft van het boek valt er weinig te beleven. Dat komt door het gebrek aan plotwendingen en ook door de vertelwijze. Er valt namelijk niet veel te doen voor de lezer. Zo worden alle emoties en gebeurtenissen ‘opgelepeld’, er valt niks in te vullen. Margot is bijvoorbeeld nogal angstig en houdt afstand van haar moeder. Maar die angst is niet invoelbaar. Het wordt enkel verteld. Ook haar misplaatste idee dat ze in tegenstelling tot haar moeder voor vastigheid kiest, komt niet uit de verf. Dit is voor de afwisseling wel iets dat je zelf kunt invullen maar ook van meevoelen is geen sprake.

Vanaf pagina tweehonderddertig begint het boek iets levendiger te worden. Er is sprake van een verliefdheid en een zekere Meneer Park zorgt voor problemen. Ook leren we in dit gedeelte Margot iets beter kennen. Margot komt onsympathiek over, haar moeder Mina is makkelijker te begrijpen. Maar ook hier houdt de afstandelijkheid de lezer op afstand. Zelfs de gedetailleerde beschrijvingen van de omgeving veranderen dit niet. Het is wellicht de bedoeling van de schrijfster om deze afstandelijkheid te benadrukken. Blijkbaar is het inherent aan de Koreaanse cultuur. Zo worden de namen van de dode familieleden van haar moeder niet genoemd, terwijl die er toch heel verdrietig om lijkt te zijn. Maar ze toont het niet. Dus ook niet aan ons. En de relatie tussen moeder en dochter is ook heel afstandelijk: deze komt zeker niet liefhebbend en warm over. Integendeel.

‘Hoezeer was de taal op zich al een thuis, een toevluchtsoord alsook een manier om je weg te vinden in de buitenwereld’

Taal is een issue in dit boek. Mina spreekt amper Amerikaans en Margot spreekt amper Koreaans. Margot weigert ook haar moeders taal te leren. Blijkbaar is dat iets dat onder immigranten vaker voorkomt en heeft het, althans wat Margot betreft, te maken met het verlangen om deel uit te maken van de Amerikaanse droom. Over die taal en de ergernis van Margot over haar moeder die zich in haar ogen niet aanpast lezen we veel. Maar toch blijft ook die ergernis aan de oppervlakte. Je voelt hem niet en het is ook lastig om te begrijpen waarom de dochter van een alleenstaande moeder in Koreatown geen Koreaans kan spreken.

Het kan dan wel een cultureel ding zijn, die afstandelijkheid, maar het verhaal is daardoor voor de lezer niet bijster interessant. Het zou nog geslaagd kunnen zijn als er meer te raden viel en de schrijfster meer ‘show no tell’ zou toepassen, zodat het ongezegde wel degelijk gevoeld kan worden. Deze kans heeft de schrijfster laten liggen waardoor de belofte van een intens verhaal onvervuld blijft. Helaas, een gemiste kans...